यजुर्वेद

Yajurvēda - कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय शाखा

वेदाविर्भावः

अथेदं सर्वं जगत् नाम्ना रूपेण च व्याकृतं, पुनर्विनष्टं सत् नामशेषां गतमिति गणयते, नाम्नैवावशिष्टमिति यावत् । ‘ तथा सर्वेऽपि जन्तुभूतैः सन् नामोऽपोसमुद्दिष्टय्यते, ’ तथैव प्राक् च स्वेष्टैरपि परमे ब्रह्मणि अव्यक्तबीजरूपेण शब्दात्मकेन नाम्नैवाविर्भूतं सन्, तवेैतत् प्रथमसः नाम्नैव शब्दतत्त्वमात्मकेन आविर्भूतं, ततः नामत एवोद्भूतं सत् स्वेन स्वेन रूपेण युज्यते, साकारेण स्वरूपतः आविर्भवंतीति यावत्।

एवं वाग्भूयाः नामाकारस्ते च शब्दाः स्वयं वाचकस्वरूपाः सन्तः ज्ञानरूपेण विलीनाः, प्रज्ञानात्मकेन परेण ब्रह्मणा एकीभूताः ब्रह्मरूपेण प्रतिष्टितानि । वाच्चैव सुखेन पुनस्सञ्जने ज्ञातमर्थजातं च व्याक्तिः यते ।

यथा आत्मनः स्वं ज्ञानं स्वरूपेण प्रतिष्टितं सत् वाचैव सुखेन आविर्भूतं नाम्ना शब्दरुपैच प्रकाशते, प्रकाशयति च स्वं सर्वमर्थमिति सर्वानुभूतिसिद्धम्। एवमेव प्राग् विश्वसृष्टेरपि निर्विशेषे केवले प्रज्ञानरूपे सर्वज्ञे परमे ब्रह्मणि सर्वज्ञरूपेण प्रत्यक्षब्रह्मरूपः छन्दोमयः ऋगदिवेदराशिुरपि परवाग्रूपेण उपसम्पन्नतरः सामरस्ययोगेन ब्रह्मात्मना एकीभूतः; प्रज्ञानरूपेण ब्रह्मविदः ब्रह्मस्वरूपेणैव प्रतिष्टिहति ।

तथा तत्प्रज्ञानप्रकाशननेन विश्वविकाशार्थं तत् एवाविर्भवति । तथा समाविर्भूतः सोऽयं वेदः सर्वे स्वं अर्थं प्रकाशयन् सर्वज्ञं तत्परं ब्रह्म, तदनुत्तरतमपि समर्थयति ।

← परिचयः (Back to Index)