काण्डम् 6 - प्रश्नः 5

Kanda 6, Prasna 5

11 अनुवाकाः | 42 पञ्चाशत्

प्रश्नः 5 - Complete Audio Recording

॥

अनुवाकः 1 (5 पञ्चाशत्)

TS 6.5.1.1 TS 6.5.1.1
इन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ वज्र॒मुद॑यच्छ॒थ् स वृ॒त्रो वज्रा॒दुद्य॑तादबिभे॒थ् सो᳚ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒दं मयि॑ वी॒र्यं॑ तत् ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तस्मा॑ उ॒क्थ्यं॑ प्राय॑च्छ॒त् तस्मै᳚ द्वि॒तीय॒मुद॑यच्छ॒थ् सो᳚ऽब्रवी॒न्मा म॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒दं मयि॑ वी॒र्यं॑ तत् ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
इन्द्रः॑ । वृ॒त्राय॑ । वज्र᳚म् । उदिति॑ । अ॒य॒च्छ॒त् । सः । वृ॒त्रः । वज्रा᳚त् । उद्य॑ता॒दित्युत्-य॒ता॒त् । अ॒बि॒भे॒त् । सः । अ॒ब्र॒वी॒त् । मा । मे॒ । प्रेति॑ । हाः॒ । अस्ति॑ । वै । इ॒दम् । मयि॑ । वी॒र्य᳚म् । तत् । ते॒ । प्रेति॑ । दा॒स्या॒मि॒ । इति॑ । तस्मै᳚ । उ॒क्थ्य᳚म् । प्रेति॑ । अ॒य॒च्छ॒त् । तस्मै᳚ । द्वि॒तीय᳚म् । उदिति॑ । अ॒य॒च्छ॒त् । सः । अ॒ब्र॒वी॒त् । मा । मे॒ । प्रेति॑ । हाः॒ । अस्ति॑ । वै । इ॒दम् । मयि॑ । वी॒र्य᳚म् । तत् । ते॒ । प्रेति॑ । दा॒स्या॒मि॒ । इति॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.1.2 TS 6.5.1.2
तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व प्राय॑च्छ॒त् तस्मै॑ तृ॒तीय॒मुद॑यच्छ॒त् तं ॅविष्णु॒रन्व॑तिष्ठत ज॒हीति॒ सो᳚ऽब्रवी॒न्मा मे॒ प्र हा॒रस्ति॒ वा इ॒दं मयि॑ वी॒र्यं॑ तत् ते॒ प्र दा᳚स्या॒मीति॒ तस्मा॑ उ॒क्थ्य॑मे॒व प्राय॑च्छ॒त् तं निर्मा॑यं भू॒तम॑हन्. य॒ज्ञो हि तस्य॑ मा॒याऽऽसी॒द्-यदु॒क्थ्यो॑ गृ॒ह्यत॑ इन्द्रि॒यमे॒व- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तस्मै᳚ । उ॒क्थ्य᳚म् । ए॒व । प्रेति॑ । अ॒य॒च्छ॒त् । तस्मै᳚ । तृ॒तीय᳚म् । उदिति॑ । अ॒य॒च्छ॒त् । तम् । विष्णुः॑ । अन्विति॑ । अ॒ति॒ष्ठ॒त॒ । ज॒हि । इति॑ । सः । अ॒ब्र॒वी॒त् । मा । मे॒ । प्रेति॑ । हाः॒ । अस्ति॑ । वै । इ॒दम् । मयि॑ । वी॒र्य᳚म् । तत् । ते॒ । प्रेति॑ । दा॒स्या॒मि॒ । इति॑ । तस्मै᳚ । उ॒क्थ्य᳚म् । ए॒व । प्रेति॑ । अ॒य॒च्छ॒त् । तम् । निर्मा॑य॒मिति॒ निः-मा॒य॒म् । भू॒तम् । अ॒ह॒न्न् । य॒ज्ञ्ः । हि । तस्य॑ । मा॒या । आसी᳚त् । यत् । उ॒क्थ्यः॑ । गृ॒ह्यते᳚ । इ॒न्द्रि॒यम् । ए॒व ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.1.3 TS 6.5.1.3
तद् वी॒र्यं॑ ॅयज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्त॒ इन्द्रा॑य त्वा बृ॒हद्-व॑ते॒ वय॑स्वत॒ इत्या॒हेन्द्रा॑य॒ हि स तं प्राय॑च्छ॒त् तस्मै᳚ त्वा॒ विष्ण॑वे॒ त्वेत्या॑ह॒ यदे॒व विष्णु॑र॒न्वति॑ष्ठत ज॒हीति॒ तस्मा॒द्-विष्णु॑म॒न्वाभ॑जति॒ त्रिर्निर्गृ॑ह्णाति॒ त्रिर्.हि स तं तस्मै॒ प्राय॑च्छदे॒ष ते॒ योनिः॒ पुन॑र्.हविर॒सीत्या॑ह॒ पुनः॑पुन॒- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तत् । वी॒र्य᳚म् । यज॑मानः । भ्रातृ॑व्यस्य । वृ॒ङ्क्ते॒ । इन्द्रा॑य । त्वा॒ । बृ॒हद्व॑त॒ इति॑ बृ॒हत् - व॒ते॒ । वय॑स्वते । इति॑ । आ॒ह॒ । इन्द्रा॑य । हि । सः । तम् । प्रेति॑ । अय॑च्छत् । तस्मै᳚ । त्वा॒ । विष्ण॑वे । त्वा॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । यत् । ए॒व । विष्णुः॑ । अ॒न्वति॑ष्ठ॒तेत्य॑नु - अति॑ष्ठत । ज॒हि । इति॑ । तस्मा᳚त् । विष्णु᳚म् । अ॒न्वाभ॑ज॒तीत्य॑नु - आभ॑जति । त्रिः । निरिति॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । त्रिः । हि । सः । तम् । तस्मै᳚ । प्रेति॑ । अय॑च्छत् । ए॒षः । ते॒ । योनिः॑ । पुन॑र्.हवि॒रिति॒ पुनः॑ - ह॒विः॒ । अ॒सि॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । पुनः॑पुन॒रिति॒ पुनः॑ - पु॒नः॒ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.1.4 TS 6.5.1.4
-र्ह्य॑स्मा-न्निर्गृ॒ह्णाति॒ चक्षु॒र्वा ए॒तद्-य॒ज्ञ्स्य॒ यदु॒क्थ्य॑-स्तस्मा॑दु॒क्थ्यꣳ॑ हु॒तꣳ सोमा॑ अ॒न्वाय॑न्ति॒ तस्मा॑दा॒त्मा चक्षु॒रन्वे॑ति॒ तस्मा॒देकं॒ ॅयन्तं॑ ब॒हवोऽनु॑ यन्ति॒ तस्मा॒देको॑ बहू॒नां भ॒द्रो भ॑वति॒ तस्मा॒देको॑ ब॒ह्वीर्जा॒या वि॑न्दते॒ यदि॑ का॒मये॑ता-द्ध्व॒र्यु-रा॒त्मानं॑ ॅयज्ञ् यश॒सेना᳚-र्पयेय॒-मित्य॑न्त॒राऽऽह॑व॒नीयं॑ च हवि॒र्द्धानं॑ च॒ तिष्ठ॒न्नव॑ नये- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
हि । अ॒स्मा॒त् । नि॒र्गृ॒ह्णातीति॑ निः - गृ॒ह्णाति॑ । चक्षुः॑ । वै । ए॒तत् । य॒ज्ञ्स्य॑ । यत् । उ॒क्थ्यः॑ । तस्मा᳚त् । उ॒क्थ्य᳚म् । हु॒तम् । सोमाः᳚ । अ॒न्वाय॒न्तीत्य॑नु - आय॑न्ति । तस्मा᳚त् । आ॒त्मा । चक्षुः॑ । अन्विति॑ । ए॒ति॒ । तस्मा᳚त् । एक᳚म् । यन्त᳚म् । ब॒हवः॑ । अन्विति॑ । य॒न्ति॒ । तस्मा᳚त् । एकः॑ । ब॒हू॒नाम् । भ॒द्रः । भ॒व॒ति॒ । तस्मा᳚त् । एकः॑ । ब॒ह्वीः । जा॒याः । वि॒न्द॒ते॒ । यदि॑ । का॒मये॑त । अ॒द्ध्व॒र्युः । आ॒त्मान᳚म् । य॒ज्ञ्॒य॒श॒सेनेति॑ यज्ञ् - य॒श॒सेन॑ । अ॒र्प॒ये॒य॒म् । इति॑ । अ॒न्त॒रा । आ॒ह॒व॒नीय॒मित्या᳚ - ह॒व॒नीय᳚म् । च॒ । ह॒वि॒द्‌र्धान॒मिति॑ हविः - धान᳚म् । च॒ । तिष्ठन्न्॑ । अवेति॑ । न॒ये॒त् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.1.5 TS 6.5.1.5
दा॒त्मान॑मे॒व य॑ज्ञ्यश॒सेना᳚र्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यज॑मानं ॅयज्ञ् यश॒सेना᳚र्पयेय॒-मित्य॑न्त॒रा स॑दोहविर्द्धा॒ने तिष्ठ॒न्नव॑ नये॒द्-यज॑मानमे॒व य॑ज्ञ्यश॒सेना᳚-र्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त सद॒स्यान्॑ यज्ञ् यश॒सेना᳚-र्पयेय॒मिति॒ सद॑ आ॒लभ्याव॑ नयेथ् सद॒स्या॑ने॒व य॑ज्ञ्यश॒सेना᳚र्पयति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ॒त्मान᳚म् । ए॒व । य॒ज्ञ्॒य॒श॒सेनेति॑ यज्ञ्-य॒श॒सेन॑ । अ॒र्प॒य॒ति॒ । यदि॑ । का॒मये॑त । यज॑मानम् । य॒ज्ञ्॒य॒श॒सेनेति॑ यज्ञ् - य॒श॒सेन॑ । अ॒र्प॒ये॒य॒म् । इति॑ । अ॒न्त॒रा । स॒दो॒ह॒वि॒द्‌र्धा॒ने इति॑ सदः - ह॒वि॒द्‌र्धा॒ने । तिष्ठन्न्॑ । अवेति॑ । न॒ये॒त् । यज॑मानम् । ए॒व । य॒ज्ञ्॒य॒श॒सेनेति॑ यज्ञ् - य॒श॒सेन॑ । अ॒र्प॒य॒ति॒ । यदि॑ । का॒मये॑त । स॒द॒स्यान्॑ । य॒ज्ञ्॒य॒श॒सेनेति॑ यज्ञ् - य॒श॒सेन॑ । अ॒र्प॒ये॒य॒म् । इति॑ । सदः॑ । आ॒लभ्येत्या᳚ - लभ्य॑ । अवेति॑ । न॒ये॒त् । स॒द॒स्यान्॑ । ए॒व । य॒ज्ञ्॒य॒श॒सेनेति॑ यज्ञ् - य॒श॒सेन॑ । अ॒र्प॒य॒ति॒ ॥
पदसंख्या: 33

अनुवाकः 2 (3 पञ्चाशत्)

TS 6.5.2.1 TS 6.5.2.1
आयु॒र्वा ए॒तद्-य॒ज्ञ्स्य॒ यद् ध्रु॒व उ॑त्त॒मो ग्रहा॑णां गृह्यते॒ तस्मा॒दायुः॑ प्रा॒णाना॑मुत्त॒मं मू॒र्द्धानं॑ दि॒वो अ॑र॒तिं पृ॑थि॒व्या इत्या॑ह मू॒र्द्धान॑मे॒वैनꣳ॑ समा॒नानां᳚ करोति वैश्वान॒रमृ॒ताय॑ जा॒तम॒ग्निमित्या॑ह वैश्वान॒रꣳ हि दे॒वत॒याऽऽयु॑रुभ॒यतो॑ वैश्वानरो गृह्यते॒ तस्मा॑दुभ॒यतः॑ प्रा॒णा अ॒धस्ता᳚-च्चो॒परि॑ष्टा-च्चा॒र्द्धिनो॒ऽन्ये ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॒ऽर्द्धी ध्रु॒वस्तस्मा॑- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आयुः॑ । वै । ए॒तत् । य॒ज्ञ्स्य॑ । यत् । ध्रु॒वः । उ॒त्त॒म इत्यु॑त् - त॒मः । ग्रहा॑णाम् । गृ॒ह्य॒ते॒ । तस्मा᳚त् । आयुः॑ । प्रा॒णाना॒मिति॑ प्र - अ॒नाना᳚म् । उ॒त्त॒ममित्यु॑त्-त॒मम् । मू॒द्‌र्धान᳚म् । दि॒वः । अ॒र॒तिम् । पृ॒थि॒व्याः । इति॑ । आ॒ह॒ । मू॒द्‌र्धान᳚म् । ए॒व । ए॒न॒म् । स॒मा॒नाना᳚म् । क॒रो॒ति॒ । वै॒श्वा॒न॒रम् । ऋ॒ताय॑ । जा॒तम् । अ॒ग्निम् । इति॑ । आ॒ह॒ । वै॒श्वा॒न॒रम् । हि । दे॒वत॑या । आयुः॑ । उ॒भ॒यतो॑वैश्वानर॒ इत्यु॑भ॒यतः॑ - वै॒श्वा॒न॒रः॒ । गृ॒ह्य॒ते॒ । तस्मा᳚त् । उ॒भ॒यतः॑ । प्रा॒णा इति॑ प्र - अ॒नाः । अ॒धस्ता᳚त् । च॒ । उ॒परि॑ष्टात् । च॒ । अ॒र्द्धिनः॑ । अ॒न्ये । ग्रहाः᳚ । गृ॒ह्यन्ते᳚ । अ॒द्‌र्धी । ध्रु॒वः । तस्मा᳚त् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.2.2 TS 6.5.2.2
-द॒र्द्ध्यवा᳚ङ् प्रा॒णो᳚ऽन्येषां᳚ प्रा॒णाना॒मुपो᳚प्ते॒ऽन्ये ग्रहाः᳚ सा॒द्यन्तेऽनु॑पोप्ते ध्रु॒वस्तस्मा॑-द॒स्थ्नान्याः प्र॒जाः प्र॑ति॒तिष्ठ॑न्ति माꣳ॒॒सेना॒न्या असु॑रा॒ वा उ॑त्तर॒तः पृ॑थि॒वीं प॒र्याचि॑कीर्.ष॒न् तां दे॒वा ध्रु॒वेणा॑दृꣳह॒न् तद् ध्रु॒वस्य॑ ध्रुव॒त्वं ॅयद् ध्रु॒व उ॑त्तर॒तः सा॒द्यते॒ धृत्या॒ आयु॒र्वा ए॒तद्-य॒ज्ञ्स्य॒ यद् ध्रु॒व आ॒त्मा होता॒ यद्धो॑तृचम॒से ध्रु॒व-म॑व॒नय॑त्या॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञ्स्या- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒र्द्धि । अवाङ्॑ । प्रा॒ण इति॑ प्र - अ॒नः । अ॒न्येषा᳚म् । प्रा॒णाना॒मिति॑ प्र - अ॒नाना᳚म् । उपो᳚प्त॒ इत्युप॑ - उ॒प्ते॒ । अ॒न्ये । ग्रहाः᳚ । सा॒द्यन्ते᳚ । अनु॑पोप्त॒ इत्यनु॑प - उ॒प्ते॒ । ध्रु॒वः । तस्मा᳚त् । अ॒स्थ्ना । अ॒न्याः । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्र॒ति॒तिष्ठ॒न्तीति॑ प्रति - तिष्ठ॑न्ति । माꣳ॒॒सेन॑ । अ॒न्याः । असु॑राः । वै । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त् - त॒र॒तः । पृ॒थि॒वीम् । प॒र्याचि॑कीर्.ष॒न्निति॑ परि - आचि॑कीर्.षन्न् । ताम् । दे॒वाः । ध्रु॒वेण॑ । अ॒दृ॒ह॒न्न् । तत् । ध्रु॒वस्य॑ । ध्रु॒व॒त्वमिति॑ ध्रुव - त्वम् । यत् । ध्रु॒वः । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त् - त॒र॒तः । सा॒द्यते᳚ । धृत्यै᳚ । आयुः॑ । वै । ए॒तत् । य॒ज्ञ्स्य॑ । यत् । ध्रु॒वः । आ॒त्मा । होता᳚ । यत् । हो॒तृ॒च॒म॒स इति॑ होतृ - च॒म॒से । ध्रु॒वम् । अ॒व॒नय॒तीत्य॑व - नय॑ति । आ॒त्मन्न् । ए॒व । य॒ज्ञ्स्य॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.2.3 TS 6.5.2.3
-यु॑र्दधाति पु॒रस्ता॑दु॒क्थस्या॑व॒नीय॒ इत्या॑हुः पु॒रस्ता॒द्ध्यायु॑षो भु॒ङ्क्ते म॑द्ध्य॒तो॑ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुर्मद्ध्य॒मेन॒ ह्यायु॑षो भु॒ङ्क्त उ॑त्तरा॒र्द्धे॑ऽव॒नीय॒ इत्या॑हुरुत्त॒मेन॒ ह्यायु॑षो भु॒ङ्क्ते वै᳚श्वदे॒व्यामृ॒चि श॒स्यमा॑नाया॒मव॑ नयति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जाः प्र॒जास्वे॒वाऽऽ*यु॑र्दधाति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आयुः॑ । द॒धा॒ति॒ । पु॒रस्ता᳚त् । उ॒क्थस्य॑ । अ॒व॒नीय॒ इत्य॑व - नीयः॑ । इति॑ । आ॒हुः॒ । पु॒रस्ता᳚त् । हि । आयु॑षः । भु॒ङ्क्ते । म॒द्ध्य॒तः । अ॒व॒नीय॒ इत्य॑व - नीयः॑ । इति॑ । आ॒हुः॒ । म॒द्ध्य॒मेन॑ । हि । आयु॑षः । भु॒ङ्क्ते । उ॒त्त॒रा॒द्‌र्ध इत्यु॑त्तर - अ॒द्‌र्धे । अ॒व॒नीय॒ इत्य॑व - नीयः॑ । इति॑ । आ॒हुः॒ । उ॒त्त॒मेनेत्यु॑त् - त॒मेन॑ । हि । आयु॑षः । भु॒ङ्क्ते । वै॒श्व॒दे॒व्यामिति॑ वैश्व - दे॒व्याम् । ऋ॒चि । श॒स्यमा॑नायाम् । अवेति॑ । न॒य॒ति॒ । वै॒श्व॒दे॒व्य॑ इति॑ वैश्व - दे॒व्यः॑ । वै । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्र॒जास्विति॑ प्र - जासु॑ । ए॒व । आयुः॑ । द॒धा॒ति॒ ॥
पदसंख्या: 39

अनुवाकः 3 (4 पञ्चाशत्)

TS 6.5.3.1 TS 6.5.3.1
य॒ज्ञेन॒ वै दे॒वाः सु॑व॒र्गं ॅलो॒कमा॑य॒न् ते॑ऽमन्यन्त मनु॒ष्या॑ नो॒ऽन्वाभ॑विष्य॒न्तीति॒ ते सं॑ॅवथ्स॒रेण॑ योपयि॒त्वा सु॑व॒र्गं ॅलो॒कमा॑य॒न् तमृष॑य ऋतुग्र॒हैरे॒वानु॒ प्राजा॑न॒न॒. यदृ॑तुग्र॒हा गृ॒ह्यन्ते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ द्वाद॑श गृह्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासाः᳚ संॅवथ्स॒रः सं॑ॅवथ्स॒रस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै स॒ह प्र॑थ॒मौ गृ॑ह्येते स॒होत्त॒मौ तस्मा॒द् द्वौद्वा॑वृ॒तू उ॑भ॒यतो॑मुख-मृतुपा॒त्रं भ॑वति॒ को- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
य॒ज्ञेन॑ । वै । दे॒वाः । सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् । लो॒कम् । आ॒य॒न्न् । ते । अ॒म॒न्य॒न्त॒ । म॒नु॒ष्याः᳚ । नः॒ । अ॒न्वाभ॑विष्य॒न्तीत्य॑नु-आभ॑विष्यन्ति । इति॑ । ते । सं॒ॅव॒थ्स॒रे॒णेति॑ सं - व॒थ्स॒रेण॑ । यो॒प॒यि॒त्वा । सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् । लो॒कम् । आ॒य॒न्न् । तम् । ऋष॑यः । ऋ॒तु॒ग्र॒हैरित्यृ॑तु - ग्र॒हैः । ए॒व । अनु॑ । प्रेति॑ । अ॒जा॒न॒न्न् । यत् । ऋ॒तु॒ग्र॒हा इत्यृ॑तु - ग्र॒हाः । गृ॒ह्यन्ते᳚ । सु॒व॒र्गसेति॑ सुवः - गस्य॑ । लो॒कस्य॑ । प्रज्ञा᳚त्या॒ इति॒ प्र - ज्ञा॒त्यै॒ । द्वाद॑श । गृ॒ह्य॒न्ते॒ । द्वाद॑श । मासाः᳚ । सं॒ॅव॒थ्स॒र इति॑ सं - व॒थ्स॒रः । सं॒ॅव॒थ्स॒रस्येति॑ सं - व॒थ्स॒रस्य॑ । प्रज्ञा᳚त्या॒ इति॒ प्र - ज्ञा॒त्यै॒ । स॒ह । प्र॒थ॒मौ । गृ॒ह्ये॒ते॒ इति॑ । स॒ह । उ॒त्त॒मावितु॑त् - त॒मौ । तस्मा᳚त् । द्वौद्वा॒विति॒ द्वौ - द्वौ॒ । ऋ॒तू इति॑ । उ॒भ॒यतो॑मुख॒मित्यु॑भ॒यतः॑ - मु॒ख॒म् । ऋ॒तु॒पा॒त्रमित्यृ॑तु - पा॒त्रम् । भ॒व॒ति॒ । कः ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.3.2 TS 6.5.3.2
हि तद्-वेद॒ यत॑ ऋतू॒नां मुख॑मृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ षट् कृत्व॑ आह॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तूने॒व प्री॑णात्यृ॒तुभि॒रिति॑ च॒तुश्चतु॑ष्पद ए॒व प॒शून् प्री॑णाति॒ द्विः पुन॑र्.ऋ॒तुना॑ऽऽह द्वि॒पद॑ ए॒व प्री॑णात्यृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ षट् कृत्व॑ आह॒र्तुभि॒रिति॑ च॒तुस्तस्मा॒-च्चतु॑ष्पादः प॒शव॑ ऋ॒तूनुप॑ जीवन्ति॒ द्विः- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
हि । तत् । वेद॑ । यतः॑ । ऋ॒तू॒नाम् । मुख᳚म् । ऋ॒तुना᳚ । प्रेति॑ । इ॒ष्य॒ । इति॑ । षट् । कृत्वः॑ । आ॒ह॒ । षट् । वै । ऋ॒तवः॑ । ऋ॒तून् । ए॒व । प्री॒णा॒ति॒ । ऋ॒तुभि॒रित्यृ॒तु - भिः॒ । इति॑ । च॒तुः । चतु॑ष्पद॒ इति॒ चतुः॑ - प॒दः॒ । ए॒व । प॒शून् । प्री॒णा॒ति॒ । द्विः । पुनः॑ । ऋ॒तुना᳚ । आ॒ह॒ । द्वि॒पद॒ इति॑ द्वि - पदः॑ । ए॒व । प्री॒णा॒ति॒ । ऋ॒तुना᳚ । प्रेति॑ । इ॒ष्य॒ । इति॑ । षट् । कृत्वः॑ । आ॒ह॒ । ऋ॒तुभि॒रित्यृ॒तु - भिः॒ । इति॑ । च॒तुः । तस्मा᳚त् । चतु॑ष्पाद॒ इति॒ चतुः॑ - पा॒दः॒ । प॒शवः॑ । ऋ॒तून् । उपेति॑ । जी॒व॒न्ति॒ । द्विः ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.3.3 TS 6.5.3.3
पुन॑र्.ऋ॒तुना॑ऽऽह॒ तस्मा᳚द्-द्वि॒पाद॒श्चतु॑ष्पदः प॒शूनुप॑ जीवन्त्यृ॒तुना॒ प्रेष्येति॒ षट् कृत्व॑ आह॒र्तुभि॒रिति॑ च॒तुर्द्विः पुन॑र् ऋ॒तुना॑ऽऽहा॒ ऽऽक्रम॑णमे॒व तथ् सेतुं॒ ॅयज॑मानः कुरुते सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ नान्यो᳚ऽन्यमनु॒ प्रप॑द्येत॒ यद॒न्यो᳚ऽन्यम॑नु प्र॒पद्ये॑त॒र्तुर्. ऋ॒तुमनु॒ प्रप॑द्येत॒र्तवो॒ मोहु॑काः स्युः॒- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
पुनः॑ । ऋ॒तुना᳚ । आ॒ह॒ । तस्मा᳚त् । द्वि॒पाद॒ इति॑ द्वि - पादः॑ । चतु॑ष्पद॒ इति॒ चतुः॑ - प॒दः॒ । प॒शून् । उपेति॑ । जी॒व॒न्ति॒ । ऋ॒तुना᳚ । प्रेति॑ । इ॒ष्य॒ । इति॑ । षट् । कृत्वः॑ । आ॒ह॒ । ऋ॒तुभि॒रित्यृ॒तु - भिः॒ । इति॑ । च॒तुः । द्विः । पुनः॑ । ऋ॒तुना᳚ । आ॒ह॒ । आ॒क्रम॑ण॒मित्या᳚ - क्रम॑णम् । ए॒व । तत् । सेतु᳚म् । यज॑मानः । कु॒रु॒ते॒ । सु॒व॒र्गसेति॑ सुवः - गस्य॑ । लो॒कस्य॑ । सम॑ष्ट्या॒ इति॒ सं - अ॒ष्ट्यै॒ । न । अ॒न्यः । अ॒न्यम् । अनु॑ । प्रेति॑ । प॒द्ये॒त॒ । यत् । अ॒न्यः । अ॒न्यम् । अ॒नु॒प्र॒पद्ये॒तेत्य॑नु - प्र॒पद्ये॑त । ऋ॒तुः । ऋ॒तुम् । अनु॑ । प्रेति॑ । प॒द्ये॒त॒ । ऋ॒तवः॑ । मोहु॑काः । स्युः॒ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.3.4 TS 6.5.3.4
प्रसि॑द्धमे॒वा-द्ध्व॒र्युर्दक्षि॑णेन॒ प्रप॑द्यते॒ प्रसि॑द्धं प्रतिप्रस्था॒तोत्त॑रेण॒ तस्मा॑दादि॒त्यः षण्मा॒सो दक्षि॑णेनैति॒ षडुत्त॑रेणो-पया॒मगृ॑हीतोऽसि सꣳ॒॒ सर्पो᳚ऽस्यꣳहस्प॒त्याय॒ त्वेत्या॒हास्ति॑ त्रयोद॒शो मास॒ इत्या॑हु॒स्तमे॒व तत् प्री॑णाति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्रसि॑द्ध॒मिति॒ प्र - सि॒द्ध॒म् । ए॒व । अ॒द्ध्व॒र्युः । दक्षि॑णेन । प्रेति॑ । प॒द्य॒ते॒ । प्रसि॑द्ध॒मिति॒ प्र - सि॒द्ध॒म् । प्र॒ति॒प्र॒स्था॒तेति॑ प्रति-प्र॒स्था॒ता । उत्त॑रे॒णेत्युत्-त॒रे॒ण॒ । तस्मा᳚त् । आ॒दि॒त्यः । षट् । मा॒सः । दक्षि॑णेन । ए॒ति॒ । षट् । उत्त॑रे॒णेत्युत्-त॒रे॒ण॒ । उ॒प॒या॒मगृ॑हीत॒ इत्यु॑पया॒म-गृ॒ही॒तः॒ । अ॒सि॒ । सꣳ॒॒सर्प॒ इति॑ सं - सर्पः॑ । अ॒सि॒ । अꣳ॒॒ह॒स्प॒त्यायेत्यꣳ॑हः - प॒त्याय॑ । त्वा॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । अस्ति॑ । त्र॒यो॒द॒श इति॑ त्रयः - द॒शः । मासः॑ । इति॑ । आ॒हुः॒ । तम् । ए॒व । तत् । प्री॒णा॒ति॒ ॥
पदसंख्या: 34

अनुवाकः 4 (2 पञ्चाशत्)

TS 6.5.4.1 TS 6.5.4.1
सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ते लो॒काय॑ गृह्यन्ते॒ यदृ॑तुग्र॒हा ज्योति॑रिन्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्नमृ॑तुपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टाद्-दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्या ओजो॒भृतौ॒ वा ए॒तौ दे॒वानां॒ ॅयदि॑न्द्रा॒ग्नी यदै᳚न्द्रा॒ग्नो गृ॒ह्यत॒ ओज॑ ए॒वाव॑ रुन्धे वैश्वदे॒वꣳ शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जा अ॒सावा॑दि॒त्यः शु॒क्रो यद्-वै᳚श्वदे॒वꣳशु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ तस्मा॑द॒सावा॑दि॒त्यः- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सु॒व॒र्गायेति॑ सुवः - गाय॑ । वै । ए॒ते । लो॒काय॑ । गृ॒ह्य॒न्ते॒ । यत् । ऋ॒तु॒ग्र॒हा इत्यृ॑तु - ग्र॒हाः । ज्योतिः॑ । इ॒न्द्रा॒ग्नी इती᳚न्द्र - अ॒ग्नी । यत् । ऐ॒न्द्रा॒ग्नमित्यै᳚न्द्र - अ॒ग्नम् । ऋ॒तु॒पा॒त्रेणेत्यृ॑तु - पा॒त्रेण॑ । गृ॒ह्णाति॑ । ज्योतिः॑ । ए॒व । अ॒स्मै॒ । उ॒परि॑ष्टात् । द॒धा॒ति॒ । सु॒व॒र्गसेति॑ सुवः-गस्य॑ । लो॒कस्य॑ । अनु॑ख्यात्या॒ इत्यनु॑ - ख्या॒त्यै॒ । ओ॒जो॒भृता॒वित्यो॑जः - भृतौ᳚ । वै । ए॒तौ । दे॒वाना᳚म् । यत् । इ॒न्द्रा॒ग्नी इती᳚न्द्र - अ॒ग्नी । यत् । ऐ॒न्द्रा॒ग्न इत्यै᳚न्द्र-अ॒ग्नः । गृ॒ह्यते᳚ । ओजः॑ । ए॒व । अवेति॑ । रु॒न्धे॒ । वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् । शु॒क्र॒पा॒त्रेणेति॑ शुक्र - पा॒त्रेण॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । वै॒श्व॒दे॒व्य॑ इति॑ वैश्व - दे॒व्यः॑ । वै । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अ॒सौ । आ॒दि॒त्यः । शु॒क्रः । यत् । वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् । शु॒क्र॒पा॒त्रेणेति॑ शुक्र - पा॒त्रेण॑ । गृ॒ह्णाति॑ । तस्मा᳚त् । अ॒सौ । आ॒दि॒त्यः ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.4.2 TS 6.5.4.2
सर्वाः᳚ प्र॒जाः प्र॒त्यङ्ङुदे॑ति॒ तस्मा॒थ् सर्व॑ ए॒व म॑न्यते॒ मां प्रत्युद॑गा॒दिति॑ वैश्वदे॒वꣳ शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जास्तेजः॑ शु॒क्रो यद्-वै᳚श्वदे॒वꣳ शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जास्वे॒व तेजो॑ दधाति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
सर्वाः᳚ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्र॒त्यङ् । उदिति॑ । ए॒ति॒ । तस्मा᳚त् । सर्वः॑ । ए॒व । म॒न्य॒ते॒ । माम् । प्रति॑ । उदिति॑ । अ॒गा॒त् । इति॑ । वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् । शु॒क्र॒पा॒त्रेणेति॑ शुक्र-पा॒त्रेण॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । वै॒श्व॒दे॒व्य॑ इति॑ वैश्व - दे॒व्यः॑ । वै । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । तेजः॑ । शु॒क्रः । यत् । वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् । शु॒क्र॒पा॒त्रेणेति॑ शुक्र - पा॒त्रेण॑ । गृ॒ह्णाति॑ । प्र॒जास्विति॑ प्र - जासु॑ । ए॒व । तेजः॑ । द॒धा॒ति॒ ॥
पदसंख्या: 30

अनुवाकः 5 (3 पञ्चाशत्)

TS 6.5.5.1 TS 6.5.5.1
इन्द्रो॑ म॒रुद्भिः॒ सांॅवि॑द्येन॒ माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने वृ॒त्रम॑ह॒न्॒. यन्माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने मरुत्व॒तीया॑ गृ॒ह्यन्ते॒ वार्त्र॑घ्ना ए॒व ते यज॑मानस्य गृह्यन्ते॒ तस्य॑ वृ॒त्रं ज॒घ्नुष॑ ऋ॒तवो॑ऽमुह्य॒न्थ्स ऋ॑तुपा॒त्रेण॑ मरुत्व॒तीया॑नगृह्णा॒त् ततो॒ वै स ऋ॒तून् प्राजा॑ना॒द्-यदृ॑तुपा॒त्रेण॑ मरुत्व॒तीया॑ गृ॒ह्यन्त॑ ऋतू॒नां प्रज्ञा᳚त्यै॒ वज्रं॒ ॅवा ए॒तं ॅयज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्र ह॑रति॒ यन्म॑रुत्व॒तीया॒ उदे॒व प्र॑थ॒मेन॑- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
इन्द्रः॑ । म॒रुद्भि॒रिति॑ म॒रुत् - भिः॒ । सांॅवि॑द्ये॒नेति॒ सां - वि॒द्ये॒न॒ । माद्ध्य॑न्दिने । सव॑ने । वृ॒त्रम् । अ॒ह॒न्न् । यत् । माद्ध्य॑न्दिने । सव॑ने । म॒रु॒त्व॒तीयाः᳚ । गृ॒ह्यन्ते᳚ । वार्त्र॑घ्ना॒ इति॒ वार्त्र॑ - घ्नाः॒ । ए॒व । ते । यज॑मानस्य । गृ॒ह्य॒न्ते॒ । तस्य॑ । वृ॒त्रम् । ज॒घ्नुषः॑ । ऋ॒तवः॑ । अ॒मु॒ह्य॒न्न् । सः । ऋ॒तु॒पा॒त्रेणेत्यृ॑तु - पा॒त्रेण॑ । म॒रु॒त्व॒तीयान्॑ । अ॒गृ॒ह्णा॒त् । ततः॑ । वै । सः । ऋ॒तून् । प्रेति॑ । अ॒जा॒ना॒त् । यत् । ऋ॒तु॒पा॒त्रेणेत्यृ॑तु-पा॒त्रेण॑ । म॒रु॒त्व॒तीयाः᳚ । गृ॒ह्यन्ते᳚ । ऋ॒तू॒नाम् । प्रज्ञा᳚त्या॒ इति॒ प्र-ज्ञा॒त्यै॒ । वज्र᳚म् । वै । ए॒तम् । यज॑मानः । भ्रातृ॑व्याय । प्रेति॑ । ह॒र॒ति॒ । यत् । म॒रु॒त्व॒तीयाः᳚ । उदिति॑ । ए॒व । प्र॒थ॒मेन॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.5.2 TS 6.5.5.2
यच्छति॒ प्र ह॑रति द्वि॒तीये॑न स्तृणु॒ते तृ॒तीये॒नाऽऽ*यु॑धं॒ ॅवा ए॒तद्-यज॑मानः॒ सꣳ स्कु॑रुते॒ यन्म॑रुत्व॒तीया॒ धनु॑रे॒व प्र॑थ॒मो ज्या द्वि॒तीय॒ इषु॑स्तृ॒तीयः॒ प्रत्ये॒व प्र॑थ॒मेन॑ धत्ते॒ विसृ॑जति द्वि॒तीये॑न॒ विद्ध्य॑ति तृ॒तीये॒नेन्द्रो॑ वृ॒त्रꣳ ह॒त्वा परां᳚ परा॒वत॑-मगच्छ॒-दपा॑राध॒मिति॒ मन्य॑मानः॒ स हरि॑तोऽभव॒थ् स ए॒तान् म॑रुत्व॒तीया॑-नात्म॒स्पर॑णा-नपश्य॒त् तान॑गृह्णीत- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
य॒च्छ॒ति॒ । प्रेति॑ । ह॒र॒ति॒ । द्वि॒तीये॑न । स्तृ॒णु॒ते । तृ॒तीये॑न । आयु॑धम् । वै । ए॒तत् । यज॑मानः । समिति॑ । कु॒रु॒ते॒ । यत् । म॒रु॒त्व॒तीयाः᳚ । धनुः॑ । ए॒व । प्र॒थ॒मः । ज्या । द्वि॒तीयः॑ । इषुः॑ । तृ॒तीयः॑ । प्रतीति॑ । ए॒व । प्र॒थ॒मेन॑ । ध॒त्ते॒ । वीति॑ । सृ॒ज॒ति॒ । द्वि॒तीये॑न । विद्ध्य॑ति । तृ॒तीये॑न । इन्द्रः॑ । वृ॒त्रम् । ह॒त्वा । परा᳚म् । प॒रा॒वत॒मिति॑ परा - वत᳚म् । अ॒ग॒च्छ॒त् । अपेति॑ । अ॒रा॒ध॒म् । इति॑ । मन्य॑मानः । सः । हरि॑तः । अ॒भ॒व॒त् । सः । ए॒तान् । म॒रु॒त्व॒तीयान्॑ । आ॒त्म॒स्पर॑णा॒नित्या᳚त्म - स्पर॑णान् । अ॒प॒श्य॒त् । तान् । अ॒गृ॒ह्णी॒त॒ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.5.3 TS 6.5.5.3
प्रा॒णमे॒व प्र॑थ॒मेना᳚-स्पृणुतापा॒नं द्वि॒तीये॑ना॒ऽऽत्मानं॑ तृ॒तीये॑नाऽऽत्म॒स्पर॑णा॒ वा ए॒ते यज॑मानस्य गृह्यन्ते॒ यन्म॑रुत्व॒तीयाः᳚ प्रा॒णमे॒व प्र॑थ॒मेन॑ स्पृणुतेऽपा॒नं द्वि॒तीये॑ना॒ऽऽ*त्मानं॑ तृ॒तीये॒नेन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न् तं दे॒वा अ॑ब्रुवन् म॒हान्. वा अ॒यम॑भू॒द्यो वृ॒त्रमव॑धी॒दिति॒ तन्म॑हे॒न्द्रस्य॑ महेन्द्र॒त्वꣳ स ए॒तं मा॑हे॒न्द्र-मु॑द्धा॒र-मुद॑हरत वृ॒त्रꣳ ह॒त्वाऽन्यासु॑ दे॒वता॒स्व ( ) धि॒ यन्मा॑हे॒न्द्रो गृ॒ह्यत॑ उद्धा॒रमे॒व तं ॅयज॑मान॒ उद्ध॑रते॒ऽन्यासु॑ प्र॒जास्वधि॑ शुक्रपा॒त्रेण॑ गृह्णाति यजमानदेव॒त्यो॑ वै मा॑हे॒न्द्रस्तेजः॑ शु॒क्रो यन्मा॑हे॒न्द्रꣳ शु॑क्रपा॒त्रेण॑ गृ॒ह्णाति॒ यज॑मान ए॒व तेजो॑ दधाति ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् । ए॒व । प्र॒थ॒मेन॑ । अ॒स्पृ॒णु॒त॒ । अ॒पा॒नमित्य॑प - अ॒नम् । द्वि॒तीये॑न । आ॒त्मान᳚म् । तृ॒तीये॑न । आ॒त्म॒स्पर॑णा॒ इत्या᳚त्म - स्पर॑णाः । वै । ए॒ते । यज॑मानस्य । गृ॒ह्य॒न्ते॒ । यत् । म॒रु॒त्व॒तीयाः᳚ । प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् । ए॒व । प्र॒थ॒मेन॑ । स्पृ॒णु॒ते॒ । अ॒पा॒नमित्य॑प-अ॒नम् । द्वि॒तीये॑न । आ॒त्मान᳚म् । तृ॒तीये॑न । इन्द्रः॑ । वृ॒त्रम् । अ॒ह॒न्न् । तम् । दे॒वाः । अ॒ब्रु॒व॒न्न् । म॒हान् । वै । अ॒यम् । अ॒भू॒त् । यः । वृ॒त्रम् । अव॑धीत् । इति॑ । तत् । म॒हे॒न्द्रस्येति॑ महा - इ॒न्द्रस्य॑ । म॒हे॒न्द्र॒त्वमिति॑ महेन्द्र - त्वम् । सः । ए॒तम् । मा॒हे॒न्द्रमिति॑ माहा - इ॒न्द्रम् । उ॒द्धा॒रमित्यु॑त् - हा॒रम् । उदिति॑ । अ॒ह॒र॒त॒ । वृ॒त्रम् । ह॒त्वा । अ॒न्यासु॑ । दे॒वता॑सु ( ) । अधीति॑ । यत् । मा॒हे॒न्द्र इति॑ माहा - इ॒न्द्रः । गृ॒ह्यते᳚ । उ॒द्धा॒रमित्यु॑त् - हा॒रम् । ए॒व । तम् । यज॑मानः । उदिति॑ । ह॒र॒ते॒ । अ॒न्यासु॑ । प्र॒जास्विति॑ प्र-जासु॑ । अधीति॑ । शु॒क्र॒पा॒त्रेणेति॑ शुक्र - पा॒त्रेण॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्य॑ इति॑ यजमान - दे॒व॒त्यः॑ । वै । मा॒हे॒न्द्र इति॑ माहा - इ॒न्द्रः । तेजः॑ । शु॒क्रः । यत् । मा॒हे॒न्द्रमिति॑ माहा - इ॒न्द्रम् । शु॒क्र॒पा॒त्रेणेति॑ शुक्र - पा॒त्रेण॑ । गृ॒ह्णाति॑ । यज॑माने । ए॒व । तेजः॑ । द॒धा॒ति॒ ॥
पदसंख्या: 78

अनुवाकः 6 (5 पञ्चाशत्)

TS 6.5.6.1 TS 6.5.6.1
अदि॑तिः पु॒त्रका॑मा सा॒द्ध्येभ्यो॑ दे॒वेभ्यो᳚ ब्रह्मौद॒नम॑पच॒त् तस्या॑ उ॒च्छेष॑णमददु॒स्तत् प्राश्ना॒थ् सा रेतो॑ऽधत्त॒ तस्यै॑ च॒त्वार॑ आदि॒त्या अ॑जायन्त॒ सा द्वि॒तीय॑मपच॒थ् साऽम॑न्यतो॒च्छेष॑णान्म इ॒मे᳚ऽज्ञ्त॒ यदग्रे᳚ प्राशि॒ष्यामी॒तो मे॒ वसी॑याꣳसो जनिष्यन्त॒ इति॒ साऽग्रे॒ प्राश्ना॒थ् सा रेतो॑ऽधत्त॒ तस्यै॒ व्यृ॑द्धमा॒ण्डम॑जायत॒ साऽऽदि॒त्येभ्य॑ ए॒व- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अदि॑तिः । पु॒त्रका॒मेति॑ पु॒त्र - का॒मा॒ । सा॒द्ध्येभ्यः॑ । दे॒वेभ्यः॑ । ब्र॒ह्मौ॒द॒नमिति॑ ब्रह्म - ओ॒द॒नम् । अ॒प॒च॒त् । तस्यै᳚ । उ॒च्छेष॑ण॒मित्यु॑त्-शेष॑णम् । अ॒द॒दुः॒ । तत् । प्रेति॑ । अ॒श्ना॒त् । सा । रेतः॑ । अ॒ध॒त्त॒ । तस्यै᳚ । च॒त्वारः॑ । आ॒दि॒त्याः । अ॒जा॒य॒न्त॒ । सा । द्वि॒तीय᳚म् । अ॒प॒च॒त् । सा । अ॒म॒न्य॒त॒ । उ॒च्छेष॑णा॒दित्यु॑त् - शेष॑णात् । मे॒ । इ॒मे । अ॒ज्ञ्॒त॒ । यत् । अग्रे᳚ । प्रा॒शि॒ष्यामीति॑ प्र - अ॒शि॒ष्यामि॑ । इ॒तः । मे॒ । वसी॑याꣳसः । ज॒नि॒ष्य॒न्ते॒ । इति॑ । सा । अग्रे᳚ । प्रेति॑ । अ॒श्ना॒त् । सा । रेतः॑ । अ॒ध॒त्त॒ । तस्यै᳚ । व्यृ॑द्ध॒मिति॒ वि - ऋ॒द्ध॒म् । आ॒ण्डम् । अ॒जा॒य॒त॒ । सा । आ॒दि॒त्येभ्यः॑ । ए॒व ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.6.2 TS 6.5.6.2
तृ॒तीय॑मपच॒द्-भोगा॑य म इ॒दꣳ श्रा॒न्तम॒स्त्विति॒ ते᳚ऽब्रुव॒न् वरं॑ ॅवृणामहै॒ योऽतो॒ जाया॑ता अ॒स्माकꣳ॒॒ स एको॑ऽस॒द्यो᳚ऽस्य प्र॒जाया॒मृद्ध्या॑ता अ॒स्माकं॒ भोगा॑य भवा॒दिति॒ ततो॒ विव॑स्वानादि॒त्यो॑ ऽजायत॒ तस्य॒ वा इ॒यं प्र॒जा यन्म॑नु॒ष्या᳚स्तास्वेक॑ ए॒वर्द्धो यो यज॑ते॒ स दे॒वानां॒ भोगा॑य भवति दे॒वा वै य॒ज्ञा- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तृ॒तीय᳚म् । अ॒प॒च॒त् । भोगा॑य । मे॒ । इ॒दम् । श्रा॒न्तम् । अ॒स्तु॒ । इति॑ । ते । अ॒ब्रु॒व॒न्न् । वर᳚म् । वृ॒णा॒म॒है॒ । यः । अतः॑ । जाया॑तै । अ॒स्माक᳚म् । सः । एकः॑ । अ॒स॒त् । यः । अ॒स्य॒ । प्र॒जाया॒मिति॑ प्र - जाया᳚म् । ऋद्ध्या॑तै । अ॒स्माक᳚म् । भोगा॑य । भ॒वा॒त् । इति॑ । ततः॑ । विव॑स्वान् । आ॒दि॒त्यः । अ॒जा॒य॒त॒ । तस्य॑ । वै । इ॒यम् । प्र॒जेति॑ प्र - जा । यत् । म॒नु॒ष्याः᳚ । तासु॑ । एकः॑ । ए॒व । ऋ॒द्धः । यः । यज॑ते । सः । दे॒वाना᳚म् । भोगा॑य । भ॒व॒ति॒ । दे॒वाः । वै । य॒ज्ञात् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.6.3 TS 6.5.6.3
-द्रु॒द्र-म॒न्तरा॑य॒न्थ् स आ॑दि॒त्यान॒न्वाक्र॑मत॒ ते द्वि॑देव॒त्या᳚न् प्राप॑द्यन्त॒ तान् न प्रति॒ प्राय॑च्छ॒न् तस्मा॒दपि॒ वद्ध्यं॒ प्रप॑न्नं॒ न प्रति॒ प्रय॑च्छन्ति॒ तस्मा᳚द् द्विदेव॒त्ये᳚भ्य आदि॒त्यो निर्गृ॑ह्यते॒ यदु॒च्छेष॑णा॒-दजा॑यन्त॒ तस्मा॑दु॒च्छेष॑णाद्-गृह्यते ति॒सृभि॑र्. ऋ॒ग्भिर्गृ॑ह्णाति मा॒ता पि॒ता पु॒त्रस्तदे॒व तन्मि॑थु॒नमुल्बं॒ गर्भो॑ ज॒रायु॒ तदे॒व तन्- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
रु॒द्रम् । अ॒न्तः । आ॒य॒न्न् । सः । आ॒दि॒त्यान् । अ॒न्वाक्र॑म॒तेत्य॑नु - आक्र॑मत । ते । द्वि॒दे॒व॒त्या॑निति॑ द्वि - दे॒व॒त्यान्॑ । प्रेति॑ । अ॒प॒द्य॒न्त॒ । तान् । न । प्रति॑ । प्रेति॑ । अ॒य॒च्छ॒न्न् । तस्मा᳚त् । अपीति॑ । वद्ध्य᳚म् । प्रप॑न्न॒मिति॒ प्र - प॒न्न॒म् । न । प्रति॑ । प्रेति॑ । य॒च्छ॒न्ति॒ । तस्मा᳚त् । द्वि॒दे॒व॒त्ये᳚भ्य॒ इति॑ द्वि - दे॒व॒त्ये᳚भ्यः । आ॒दि॒त्यः । निरिति॑ । गृ॒ह्य॒ते॒ । यत् । उ॒च्छेष॑णा॒दित्यु॑त् - शेष॑णात् । अजा॑यन्त । तस्मा᳚त् । उ॒च्छेष॑णा॒दित्यु॑त् - शेष॑णात् । गृ॒ह्य॒ते॒ । ति॒सृभि॒रिति॑ ति॒सृ - भिः॒ । ऋ॒ग्भिरित्यृ॑क् - भिः । गृ॒ह्णा॒ति॒ । मा॒ता । पि॒ता । पु॒त्रः । तत् । ए॒व । तत् । मि॒थु॒नम् । उल्ब᳚म् । गर्भः॑ । ज॒रायु॑ । तत् । ए॒व । तत् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.6.4 TS 6.5.6.4
-मि॑थु॒नं प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ऊर्ग्दधि॑ द॒द्ध्ना म॑द्ध्य॒तः श्री॑णा॒त्यूर्ज॑मे॒व प॑शू॒नां म॑द्ध्य॒तो द॑धाति शृतात॒ङ्क्ये॑न मेद्ध्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दा॒मा प॒क्वं दु॑हे प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्यः प॑रि॒श्रित्य॑ गृह्णाति प्रति॒रुद्ध्यै॒वास्मै॑ प॒शून् गृ॑ह्णाति प॒शवो॒ वा ए॒ते यदा॑दि॒त्य ए॒ष रु॒द्रो यद॒ग्निः प॑रि॒श्रित्य॑ गृह्णाति रु॒द्रादे॒व प॒शून॒न्तर्द॑धा- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
मि॒थु॒नम् । प॒शवः॑ । वै । ए॒ते । यत् । आ॒दि॒त्यः । ऊर्क् । दधि॑ । द॒द्ध्ना । म॒द्ध्य॒तः । श्री॒णा॒ति॒ । ऊर्ज᳚म् । ए॒व । प॒शू॒नाम् । म॒द्ध्य॒तः । द॒धा॒ति॒ । शृ॒ता॒त॒ङ्क्ये॑नेति॑ शृत - आ॒त॒ङ्क्ये॑न । मे॒द्ध्य॒त्वायेति॑ मेद्ध्य - त्वाय॑ । तस्मा᳚त् । आ॒मा । प॒क्वम् । दु॒हे॒ । प॒शवः॑ । वै । ए॒ते । यत् । आ॒दि॒त्यः । प॒रि॒श्रित्येति॑ परि - श्रित्य॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । प्र॒ति॒रुद्ध्येति॑ प्रति - रुद्ध्य॑ । ए॒व । अ॒स्मै॒ । प॒शून् । गृ॒ह्णा॒ति॒ । प॒शवः॑ । वै । ए॒ते । यत् । आ॒दि॒त्यः । ए॒षः । रु॒द्रः । यत् । अ॒ग्निः । प॒रि॒श्रित्येति॑ परि - श्रित्य॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । रु॒द्रात् । ए॒व । प॒शून् । अ॒न्तः । द॒धा॒ति॒ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.6.5 TS 6.5.6.5
-त्ये॒ष वै विव॑स्वानादि॒त्यो यदु॑पाꣳ शु॒सव॑नः॒ स ए॒तमे॒व सो॑मपी॒थं परि॑ शय॒ आ तृ॑तीयसव॒नाद्-विव॑स्व आदित्यै॒ष ते॑ सोमपी॒थ इत्या॑ह॒ विव॑स्वन्तमे॒वाऽऽ*दि॒त्यꣳ सो॑मपी॒थेन॒ सम॑र्द्धयति॒ या दि॒व्या वृष्टि॒स्तया᳚ त्वा श्रीणा॒मीति॒ वृष्टि॑कामस्य श्रीणीया॒द्-वृष्टि॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ यदि॑ ता॒जक् प्र॒स्कन्दे॒द्-वर्.षु॑कः प॒र्जन्यः॑ स्या॒द्यदि॑ चि॒रमव॑र्.षुको॒ न ( ) सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑ट् करोति॒ यद॑नुवषट्कु॒र्याद् -रु॒द्रं प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे॒न्न हु॒त्वान्वी᳚क्षेत॒ यद॒न्वीक्षे॑त॒ चक्षु॑रस्य प्र॒मायु॑कꣳ स्या॒त् तस्मा॒न्नान्वीक्ष्यः॑ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
ए॒षः । वै । विव॑स्वान् । आ॒दि॒त्यः । यत् । उ॒पाꣳ॒॒शु॒सव॑न॒ इत्यु॑पाꣳशु - सव॑नः । सः । ए॒तम् । ए॒व । सो॒म॒पी॒थमिति॑ सोम - पी॒थम् । परीति॑ । श॒ये॒ । एति॑ । तृ॒ती॒य॒स॒व॒नादिति॑ तृतीय-स॒व॒नात् । विव॑स्वः । आ॒दि॒त्य॒ । ए॒षः । ते॒ । सो॒म॒पी॒थ इति॑ सोम - पी॒थः । इति॑ । आ॒ह॒ । विव॑स्वन्तम् । ए॒व । आ॒दि॒त्यम् । सो॒म॒पी॒थेनेति॑ सोम - पी॒थेन॑ । समिति॑ । अ॒द्‌र्ध॒य॒ति॒ । या । दि॒व्या । वृष्टिः॑ । तया᳚ । त्वा॒ । श्री॒णा॒मि॒ । इति॑ । वृष्टि॑काम॒स्येति॒ वृष्टि॑ - का॒म॒स्य॒ । श्री॒णी॒या॒त् । वृष्टि᳚म् । ए॒व । अवेति॑ । रु॒न्धे॒ । यदि॑ । ता॒जक् । प्र॒स्कन्दे॒दिति॑ प्र - स्कन्दे᳚त् । वर्.षु॑कः । प॒र्जन्यः॑ । स्या॒त् । यदि॑ । चि॒रम् । अव॑र्.षुकः । न ( ) । सा॒द॒य॒ति॒ । अस॑न्नात् । हि । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्र॒जाय॑न्त॒ इति॑ प्र - जाय॑न्ते । न । अन्विति॑ । वष॑ट् । क॒रो॒ति॒ । यत् । अ॒नु॒व॒ष॒ट्कु॒र्यादित्य॑नु - व॒ष॒ट्कु॒र्यात् । रु॒द्रम् । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अ॒न्वव॑सृजे॒दित्य॑नु - अव॑सृजेत् । न । हु॒त्वा । अन्विति॑ । ई॒क्षे॒त॒ । यत् । अ॒न्वीक्षे॒तेत्य॑नु - ईक्षे॑त । चक्षुः॑ । अ॒स्य॒ । प्र॒मायु॑क॒मिति॑ प्र - मायु॑कम् । स्या॒त् । तस्मा᳚त् । न । अ॒न्वीक्ष्य॒ इत्य॑नु - ईक्ष्यः॑ ॥
पदसंख्या: 77

अनुवाकः 7 (3 पञ्चाशत्)

TS 6.5.7.1 TS 6.5.7.1
अ॒न्त॒र्या॒म॒पा॒त्रेण॑ सावि॒त्रमा᳚ग्रय॒णाद्-गृ॑ह्णाति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑नाय॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑ट् करोति॒ यद॑नुवषट्कु॒र्याद्-रु॒द्रं प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजेदे॒ष वै गा॑य॒त्रो दे॒वानां॒ ॅयथ् स॑वि॒तैष गा॑यत्रि॒यै लो॒के गृ॑ह्यते॒ यदा᳚ग्रय॒णो यद॑न्तर्यामपा॒त्रेण॑ सावि॒त्रमा᳚ग्रय॒णाद्-गृ॒ह्णाति॒ स्वादे॒वैनं॒ ॅयोने॒र्निर्गृ॑ह्णाति॒ विश्वे॑- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
अ॒न्त॒र्या॒म॒पा॒त्रेणेत्य॑न्तर्याम - पा॒त्रेण॑ । सा॒वि॒त्रम् । आ॒ग्र॒य॒णात् । गृ॒ह्णा॒ति॒ । प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा-प॒तिः॒ । वै । ए॒षः । यत् । आ॒ग्र॒य॒णः । प्र॒जाना॒मिति॑ प्र - जाना᳚म् । प्र॒जन॑ना॒येति॑ प्र - जन॑नाय । न । सा॒द॒य॒ति॒ । अस॑न्नात् । हि । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्र॒जाय॑न्त॒ इति॑ प्र - जाय॑न्ते । न । अन्विति॑ । वष॑ट् । क॒रो॒ति॒ । यत् । अ॒नु॒व॒ष॒ट्कु॒र्यादित्य॑नु - व॒ष॒ट्कु॒र्यात् । रु॒द्रम् । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अ॒न्वव॑सृजे॒दित्य॑नु - अव॑सृजेत् । ए॒षः । वै । गा॒य॒त्रः । दे॒वाना᳚म् । यत् । स॒वि॒ता । ए॒षः । गा॒य॒त्रि॒यै । लो॒के । गृ॒ह्य॒ते॒ । यत् । आ॒ग्र॒य॒णः । यत् । अ॒न्त॒र्या॒म॒पा॒त्रेणेत्य॑न्तर्याम - पा॒त्रेण॑ । सा॒वि॒त्रम् । आ॒ग्र॒य॒णात् । गृ॒ह्णाति॑ । स्वात् । ए॒व । ए॒न॒म् । योनेः᳚ । निरिति॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । विश्वे᳚ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.7.2 TS 6.5.7.2
दे॒वास्तृ॒तीयꣳ॒॒ सव॑नं॒ नोद॑यच्छ॒न् ते स॑वि॒तारं॑ प्रातस्सव॒नभा॑गꣳ॒॒ सन्तं॑ तृतीयसव॒नम॒भि पर्य॑णय॒न् ततो॒ वै ते तृ॒तीयꣳ॒॒ सव॑न॒मुद॑यच्छ॒न्॒. यत् तृ॑तीयसव॒ने सा॑वि॒त्रो गृ॒ह्यते॑ तृ॒तीय॑स्य॒ सव॑न॒स्योद्य॑त्यै सवितृपा॒त्रेण॑ वैश्वदे॒वं क॒लशा᳚द्-गृह्णाति वैश्वदे॒व्यो॑ वै प्र॒जा वै᳚श्वदे॒वः क॒लशः॑ सवि॒ता प्र॑स॒वाना॑मीशे॒ यथ् स॑वितृपा॒त्रेण॑ वैश्वदे॒वं क॒लशा᳚द्-गृ॒ह्णाति॑ सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
दे॒वाः । तृ॒तीय᳚म् । सव॑नम् । न । उदिति॑ । अ॒य॒च्छ॒न् । ते । स॒वि॒तार᳚म् । प्रा॒त॒स्स॒व॒नभा॑ग॒मिति॑ प्रातस्सव॒न - भा॒ग॒म् । सन्त᳚म् । तृ॒ती॒य॒स॒व॒नमिति॑ तृतीय-स॒व॒नम् । अ॒भि । परीति॑ । अ॒न॒य॒न्न् । ततः॑ । वै । ते । तृ॒तीय᳚म् । सव॑नम् । उदिति॑ । अ॒य॒च्छ॒न्न् । यत् । तृ॒ती॒य॒स॒व॒न इति॑ तृतीय - स॒व॒ने । सा॒वि॒त्रः । गृ॒ह्यते᳚ । तृ॒तीय॑स्य । सव॑नस्य । उद्य॑त्या॒ इत्युत् - य॒त्यै॒ । स॒वि॒तृ॒पा॒त्रेणेति॑ सवितृ-पा॒त्रेण॑ । वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् । क॒लशा᳚त् । गृ॒ह्णा॒ति॒ । वै॒श्व॒दे॒व्य॑ इति॑ वैश्व - दे॒व्यः॑ । वै । प्र॒जा इति॑ प्र-जाः । वै॒श्व॒दे॒व इति॑ वैश्व-दे॒वः । क॒लशः॑ । स॒वि॒ता । प्र॒स॒वाना॒मिति॑ प्र - स॒वाना᳚म् । ई॒शे॒ । यत् । स॒वि॒तृ॒पा॒त्रेणेति॑ सवितृ - पा॒त्रेण॑ । वै॒श्व॒दे॒वमिति॑ वैश्व - दे॒वम् । क॒लशा᳚त् । गृ॒ह्णाति॑ । स॒वि॒तृप्र॑सूत॒ इति॑ सवि॒तृ - प्र॒सू॒तः॒ । ए॒व । अ॒स्मै॒ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्रेति॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.7.3 TS 6.5.7.3
ज॑नयति॒ सोमे॒ सोम॑म॒भि गृ॑ह्णाति॒ रेत॑ ए॒व तद्-द॑धाति सु॒शर्मा॑ऽसि सुप्रतिष्ठा॒न इत्या॑ह॒ सोमे॒ हि सोम॑मभिगृ॒ह्णाति॒ प्रति॑ष्ठित्या ए॒तस्मि॒न् वा अपि॒ ग्रहे॑ मनु॒ष्ये᳚भ्यो दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्यः॑ क्रियते सु॒शर्मा॑ऽसि सुप्रतिष्ठा॒न इत्या॑ह मनु॒ष्ये᳚भ्य ए॒वैतेन॑ करोति बृ॒हदित्या॑ह दे॒वेभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोति॒ नम॒ इत्या॑ह पि॒तृभ्य॑ ए॒वैतेन॑ करोत्ये॒ ( ) ताव॑ती॒ र्वै दे॒वता॒स्ताभ्य॑ ए॒वैनꣳ॒॒ सर्वा᳚भ्यो गृह्णात्ये॒ष ते॒ योनि॒र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह वैश्वदे॒वो ह्ये॑षः ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
ज॒न॒य॒ति॒ । सोमे᳚ । सोम᳚म् । अ॒भीति॑ । गृ॒ह्णा॒ति॒ । रेतः॑ । ए॒व । तत् । द॒धा॒ति॒ । सु॒शर्मेति॑ सु - शर्मा᳚ । अ॒सि॒ । सु॒प्र॒ति॒ष्ठा॒न इति॑ सु - प्र॒ति॒ष्ठा॒नः । इति॑ । आ॒ह॒ । सोमे᳚ । हि । सोम᳚म् । अ॒भि॒गृ॒ह्णातीत्य॑भि - गृ॒ह्णाति॑ । प्रति॑ष्ठित्या॒ इति॒ प्रति॑ - स्थि॒त्यै॒ । ए॒तस्मिन्न्॑ । वै । अपीति॑ । ग्रहे᳚ । म॒नु॒ष्ये᳚भ्यः । दे॒वेभ्यः॑ । पि॒तृभ्य॒ इति॑ पि॒तृ - भ्यः॒ । क्रि॒य॒ते॒ । सु॒शर्मेति॑ सु - शर्मा᳚ । अ॒सि॒ । सु॒प्र॒ति॒ष्ठा॒न इति॑ सु - प्र॒ति॒ष्ठा॒नः । इति॑ । आ॒ह॒ । म॒नु॒ष्ये᳚भ्यः । ए॒व । ए॒तेन॑ । क॒रो॒ति॒ । बृ॒हत् । इति॑ । आ॒ह॒ । दे॒वेभ्यः॑ । ए॒व । ए॒तेन॑ । क॒रो॒ति॒ । नमः॑ । इति॑ । आ॒ह॒ । पि॒तृभ्य॒ इति॑ पि॒तृ - भ्यः॒ । ए॒व । ए॒तेन॑ । क॒रो॒ति॒ ( ) । ए॒ताव॑तीः । वै । दे॒वताः᳚ । ताभ्यः॑ । ए॒व । ए॒न॒म् । सर्वा᳚भ्यः । गृ॒ह्णा॒ति॒ । ए॒षः । ते॒ । योनिः॑ । विश्वे᳚भ्यः । त्वा॒ । दे॒वेभ्यः॑ । इति॑ । आ॒ह॒ । वै॒श्व॒दे॒व इति॑ वैश्व - दे॒वः । हि । ए॒षः ॥
पदसंख्या: 69

अनुवाकः 8 (6 पञ्चाशत्)

TS 6.5.8.1 TS 6.5.8.1
प्रा॒णो वा ए॒ष यदु॑पाꣳ॒॒शु-र्यदु॑पाꣳशुपा॒त्रेण॑ प्रथ॒मश्चो᳚त्त॒मश्च॒ ग्रहौ॑ गृ॒ह्येते᳚ प्रा॒णमे॒वानु॑ प्र॒यन्ति॑ प्रा॒णमनूद्य॑न्ति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः प्रा॒ण उ॑पाꣳ॒॒शुः पत्नीः᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयन्ति॒ यदु॑पाꣳशुपा॒त्रेण॑ पात्नीव॒तमा᳚ग्रय॒णाद्-गृ॒ह्णाति॑ प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑नाय॒ तस्मा᳚त् प्रा॒णं प्र॒जा अनु॒ प्र जा॑यन्ते दे॒वा वा इ॒त इ॑तः॒ पत्नीः᳚ सुव॒र्गं- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्रा॒ण इति॑ प्र - अ॒नः । वै । ए॒षः । यत् । उ॒पाꣳ॒॒शुरित्यु॑प-अꣳ॒॒शुः । यत् । उ॒पाꣳ॒॒शु॒पा॒त्रेणेत्यु॑पाꣳशु - पा॒त्रेण॑ । प्र॒थ॒मः । च॒ । उ॒त्त॒म इत्यु॑त् - त॒मः । च॒ । ग्रहौ᳚ । गृ॒ह्येते॒ इति॑ । प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् । ए॒व । अन्विति॑ । प्र॒यन्तीति॑ प्र - यन्ति॑ । प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् । अनु॑ । उदिति॑ । य॒न्ति॒ । प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ । वै । ए॒षः । यत् । आ॒ग्र॒य॒णः । प्रा॒ण इति॑ प्र - अ॒नः । उ॒पाꣳ॒॒शुरित्यु॑प-अꣳ॒॒शुः । पत्नीः᳚ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्रेति॑ । ज॒न॒य॒न्ति॒ । यत् । उ॒पाꣳ॒॒शु॒पा॒त्रेणेत्यु॑पाꣳशु - पा॒त्रेण॑ । पा॒त्नी॒व॒तमिति॑ पात्नी - व॒तम् । आ॒ग्र॒य॒णात् । गृ॒ह्णाति॑ । प्र॒जाना॒मिति॑ प्र - जाना᳚म् । प्र॒जन॑ना॒येति॑ प्र - जन॑नाय । तस्मा᳚त् । प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् । प्र॒जा इति॑ प्र-जाः । अनु॑ । प्रेति॑ । जा॒य॒न्ते॒ । दे॒वाः । वै । इ॒त इ॑त॒ इती॒तः - इ॒तः॒ । पत्नीः᳚ । सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः-गम् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.8.2 TS 6.5.8.2
ॅलो॒कम॑जिगाꣳस॒न् ते सु॑व॒र्गं ॅलो॒कं न प्राजा॑न॒न् त ए॒तं पा᳚त्नीव॒तम॑पश्य॒न् तम॑गृह्णत॒ ततो॒ वै ते सु॑व॒र्गं ॅलो॒कं प्राजा॑न॒न्॒. यत् पा᳚त्नीव॒तो गृ॒ह्यते॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै॒ स सोमो॒ नाति॑ष्ठत स्त्री॒भ्यो गृ॒ह्यमा॑ण॒स्तं घृ॒तं ॅवज्रं॑ कृ॒त्वाऽघ्न॒न् तं निरि॑न्द्रियं भू॒तम॑गृह्ण॒न् तस्मा॒थ् स्त्रियो॒ निरि॑न्द्रिया॒ अदा॑यादी॒रपि॑ पा॒पात् पुꣳ॒॒स उप॑स्तितरं- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
लो॒कम् । अ॒जि॒गाꣳ॒॒स॒न्न् । ते । सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् । लो॒कम् । न । प्रेति॑ । अ॒जा॒न॒न्न् । ते । ए॒तम् । पा॒त्नी॒व॒तमिति॑ पात्नी - व॒तम् । अ॒प॒श्य॒न्न् । तम् । अ॒गृ॒ह्ण॒त । ततः॑ । वै । ते । सु॒व॒र्गमिति॑ सुवः - गम् । लो॒कम् । प्रेति॑ । अ॒जा॒न॒न्न् । यत् । पा॒त्नी॒व॒त इति॑ पात्नी - व॒तः । गृ॒ह्यते᳚ । सु॒व॒र्गसेति॑ सुवः - गस्य॑ । लो॒कस्य॑ । प्रज्ञा᳚त्या॒ इति॒ प्र - ज्ञा॒त्यै॒ । सः । सोमः॑ । न । अ॒ति॒ष्ठ॒त॒ । स्त्री॒भ्यः । गृ॒ह्यमा॑णः । तम् । घृ॒तम् । वज्र᳚म् । कृ॒त्वा । अ॒घ्न॒न्न् । तम् । निरि॑न्द्रिय॒मिति॒ निः - इ॒न्द्रि॒य॒म् । भू॒तम् । अ॒गृ॒ह्ण॒न्न् । तस्मा᳚त् । स्त्रियः॑ । निरि॑न्द्रिया॒ इति॒ निः-इ॒न्द्रि॒याः॒ । अदा॑यादी॒रित्यदा॑य-अ॒दीः॒ । अपीति॑ । पा॒पात् । पुꣳ॒॒सः । उप॑स्तितर॒मित्युप॑स्ति - त॒र॒म् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.8.3 TS 6.5.8.3
ॅवदन्ति॒ यद्-घृ॒तेन॑ पात्नीव॒तꣳ श्री॒णाति॒ वज्रे॑णै॒वैनं॒ ॅवशे॑ कृ॒त्वा गृ॑ह्णा-त्युपया॒मगृ॑हीतो॒ऽसीत्या॑हे॒यं ॅवा उ॑पया॒मस्तस्मा॑दि॒मां प्र॒जा अनु॒ प्र जा॑यन्ते॒ बृह॒स्पति॑सुतस्य त॒ इत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वानां॒ बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्र ज॑नयतीन्दो॒ इत्या॑ह॒ रेतो॒ वा इन्दू॒ रेत॑ ए॒व तद्-द॑धातीन्द्रियाव॒ इ- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
व॒द॒न्ति॒ । यत् । घृ॒तेन॑ । पा॒त्नी॒व॒तमिति॑ पात्नी - व॒तम् । श्री॒णाति॑ । वज्रे॑ण । ए॒व । ए॒न॒म् । वशे᳚ । कृ॒त्वा । गृ॒ह्णा॒ति॒ । उ॒प॒या॒मगृ॑हीत॒ इत्यु॑पया॒म - गृ॒ही॒तः॒ । अ॒सि॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । इ॒यम् । वै । उ॒प॒या॒म इत्यु॑प - या॒मः । तस्मा᳚त् । इ॒माम् । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अनु॑ । प्रेति॑ । जा॒य॒न्ते॒ । बृह॒स्पति॑सुत॒स्येति॒ बृह॒स्पति॑-सु॒त॒स्य॒ । ते॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । ब्रह्म॑ । वै । दे॒वाना᳚म् । बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णा । ए॒व । अ॒स्मै॒ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्रेति॑ । ज॒न॒य॒ति॒ । इ॒न्दो॒ इति॑ । इति॑ । आ॒ह॒ । रेतः॑ । वै । इन्दुः॑ । रेतः॑ । ए॒व । तत् । द॒धा॒ति॒ । इ॒न्द्रि॒या॒व॒ इती᳚न्द्रिय - वः॒ । इति॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.8.4 TS 6.5.8.4
-त्या॑ह प्र॒जा वा इ॑न्द्रि॒यं प्र॒जा ए॒वास्मै॒ प्र ज॑नय॒त्यग्ना(3) इत्या॑हा॒ग्निर्वै रे॑तो॒धाः पत्नी॑व॒ इत्या॑ह मिथुन॒त्वाय॑ स॒जूर्दे॒वेन॒ त्वष्ट्रा॒ सोमं॑ पि॒बेत्या॑ह॒ त्वष्टा॒ वै प॑शू॒नां मि॑थु॒नानाꣳ॑ रूप॒कृद्-रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधाति दे॒वा वै त्वष्टा॑रमजिघाꣳस॒न्थ् स पत्नीः॒ प्राप॑द्यत॒ तं न प्रति॒ प्राय॑च्छ॒न् तस्मा॒दपि॒- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
आ॒ह॒ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । वै । इ॒न्द्रि॒यम् । प्र॒जा इति॑ प्र-जाः । ए॒व । अ॒स्मै॒ । प्रेति॑ । ज॒न॒य॒ति॒ । अग्ना(3) इ । इति॑ । आ॒ह॒ । अ॒ग्निः । वै । रे॒तो॒धा इति॑ रेतः - धाः । पत्नी॑व॒ इति॒ पत्नी᳚ - वः॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । मि॒थु॒न॒त्वायेति॑ मिथुन-त्वाय॑ । स॒जूरिति॑ स - जूः । दे॒वेन॑ । त्वष्ट्रा᳚ । सोम᳚म् । पि॒ब॒ । इति॑ । आ॒ह॒ । त्वष्टा᳚ । वै । प॒शू॒नाम् । मि॒थु॒नाना᳚म् । रू॒प॒कृदिति॑ रूप - कृत् । रू॒पम् । ए॒व । प॒शुषु॑ । द॒धा॒ति॒ । दे॒वाः । वै । त्वष्टा॑रम् । अ॒जि॒घाꣳ॒॒स॒न्न् । सः । पत्नीः᳚ । प्रेति॑ । अ॒प॒द्य॒त॒ । तम् । न । प्रति॑ । प्रेति॑ । अ॒य॒च्छ॒न्न् । तस्मा᳚त् । अपीति॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.8.5 TS 6.5.8.5
वद्ध्यं॒ प्रप॑न्नं॒ न प्रति॒ प्रय॑च्छन्ति॒ तस्मा᳚त् पात्नीव॒ते त्वष्ट्रेऽपि॑ गृह्यते॒ न सा॑दय॒त्यस॑न्ना॒द्धि प्र॒जाः प्र॒जाय॑न्ते॒ नानु॒ वष॑ट् करोति॒ यद॑नुवषट् कु॒र्याद्-रु॒द्रं प्र॒जा अ॒न्वव॑सृजे॒द्-यन्नानु॑वषट्कु॒र्या-दशा᳚न्त-म॒ग्नीथ् सोमं॑ भक्षयेदुपाꣳ॒॒श्वनु॒ वष॑ट् करोति॒ न रु॒द्रं प्र॒जा अ॑न्ववसृ॒जति॑ शा॒न्तम॒ग्नीथ् सोमं॑ भक्षय॒त्यग्नी॒-न्नेष्टु॑रु॒पस्थ॒मा सी॑द॒- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
वद्ध्य᳚म् । प्रप॑न्न॒मिति॒ प्र - प॒न्न॒म् । न । प्रति॑ । प्रेति॑ । य॒च्छ॒न्ति॒ । तस्मा᳚त् । पा॒त्नी॒व॒त इति॑ पात्नी - व॒ते । त्वष्ट्रे᳚ । अपीति॑ । गृ॒ह्य॒ते॒ । न । सा॒द॒य॒ति॒ । अस॑न्नात् । हि । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्र॒जाय॑न्त॒ इति॑ प्र - जाय॑न्ते । न । अन्विति॑ । वष॑ट् । क॒रो॒ति॒ । यत् । अ॒नु॒व॒ष॒ट्कु॒र्यादित्य॑नु - व॒ष॒ट्कु॒र्यात् । रु॒द्रम् । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अ॒न्वव॑सृजे॒दित्य॑नु - अव॑सृजेत् । यत् । न । अ॒नु॒व॒ष॒ट्कु॒र्यादित्य॑नु-व॒ष॒ट्कु॒र्यात् । अशा᳚न्तम् । अ॒ग्नीदित्य॑ग्नि-इत् । सोम᳚म् । भ॒क्ष॒ये॒त् । उ॒पाꣳ॒॒श्वित्यु॑प - अꣳ॒॒शु । अन्विति॑ । वष॑ट् । क॒रो॒ति॒ । न । रु॒द्रम् । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अ॒न्व॒व॒सृ॒जतीत्य॑नु - अ॒व॒सृ॒जति॑ । शा॒न्तम् । अ॒ग्नीदित्य॑ग्नि - इत् । सोम᳚म् । भ॒क्ष॒य॒ति॒ । अग्नी॒दित्यग्नि॑ - इ॒त् । नेष्टुः॑ । उ॒पस्थ॒मित्यु॒प - स्थ॒म् । एति॑ । सी॒द॒ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.8.6 TS 6.5.8.6
नेष्टः॒ पत्नी॑-मु॒दान॒येत्या॑हा॒-ग्नीदे॒व नेष्ट॑रि॒ रेतो॒ दधा॑ति॒ नेष्टा॒ पत्नि॑यामुद्-गा॒त्रा सं ख्या॑पयति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यदु॑द्गा॒ता प्र॒जानां᳚ प्र॒जन॑नाया॒प उप॒ प्र व॑र्तयति॒ रेत॑ ए॒व तथ् सि॑ञ्चत्यू॒रुणोप॒ प्र व॑र्तयत्यू॒रुणा॒ हि रेतः॑ सि॒च्यते॑ नग्नं॒ कृत्यो॒-रुमुप॒ प्र व॑र्तयति य॒दा हि न॒ग्न ऊ॒रुर्भव॒त्यथ॑ मिथु॒नी ( ) भ॑व॒तोऽथ॒ रेतः॑ सिच्य॒तेऽथ॑ प्र॒जाः प्र जा॑यन्ते ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
नेष्टः॑ । पत्नी᳚म् । उ॒दान॒येत्यु॑त् - आन॑य । इति॑ । आ॒ह॒ । अ॒ग्नीदित्य॑ग्नि-इत् । ए॒व । नेष्ट॑रि । रेतः॑ । दधा॑ति । नेष्टा᳚ । पत्नि॑याम् । उ॒द्गा॒त्रेत्यु॑त्-गा॒त्रा । समिति॑ । ख्या॒प॒य॒ति॒ । प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा-प॒तिः॒ । वै । ए॒षः । यत् । उ॒द्गा॒तेत्यु॑त् - गा॒ता । प्र॒जाना॒मिति॑ प्र - जाना᳚म् । प्र॒जन॑ना॒येति॑ प्र - जन॑नाय । अ॒पः । उप॑ । प्रेति॑ । व॒र्त॒य॒ति॒ । रेतः॑ । ए॒व । तत् । सि॒ञ्च॒ति॒ । ऊ॒रुणा᳚ । उप॑ । प्रेति॑ । व॒र्त॒य॒ति॒ । ऊ॒रुणा᳚ । हि । रेतः॑ । सि॒च्यते᳚ । न॒ग्न॒ङ्कृत्येति॑ नग्नम् - कृत्य॑ । ऊ॒रुम् । उप॑ । प्रेति॑ । व॒र्त॒य॒ति॒ । य॒दा । हि । न॒ग्नः । ऊ॒रुः । भव॑ति । अथ॑ । मि॒थु॒नी ( ) । भ॒व॒तः॒ । अथ॑ । रेतः॑ । सि॒च्य॒ते॒ । अथ॑ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प्रेति॑ । जा॒य॒न्ते॒ ॥
पदसंख्या: 58

अनुवाकः 9 (4 पञ्चाशत्)

TS 6.5.9.1 TS 6.5.9.1
इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न् तस्य॑ शीर्.षकपा॒ल-मुदौ᳚ब्ज॒थ् स द्रो॑णक॒लशो॑ऽभव॒त् तस्मा॒थ् सोमः॒ सम॑स्रव॒थ् स हा॑रियोज॒नो॑ऽभव॒त् तं ॅव्य॑चिकिथ्स-ज्जु॒हवा॒नी(3) मा हौ॒षा(3)मिति॒ सो॑ऽमन्यत॒ यद्धो॒ष्याम्या॒मꣳ हो᳚ष्यामि॒ यन्न हो॒ष्यामि॑ यज्ञ्वेश॒सं क॑रिष्या॒मीति॒ तम॑द्ध्रियत॒ होतुꣳ॒॒ सो᳚ऽग्निर॑ब्रवी॒न्न मय्या॒मꣳ हो᳚ष्य॒सीति॒ तं धा॒नाभि॑रश्रीणा॒त्- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
इन्द्रः॑ । वृ॒त्रम् । अ॒ह॒न्न् । तस्य॑ । शी॒र्॒.ष॒क॒पा॒लमिति॑ शीर्.ष-क॒पा॒लम् । उदिति॑ । औ॒ब्ज॒त् । सः । द्रो॒ण॒क॒ल॒श इति॑ द्रोण-क॒ल॒शः । अ॒भ॒व॒त् । तस्मा᳚त् । सोमः॑ । समिति॑ । अ॒स्र॒व॒त् । सः । हा॒रि॒यो॒ज॒न इति॑ हारि - यो॒ज॒नः । अ॒भ॒व॒त् । तम् । वीति॑ । अ॒चि॒कि॒थ्स॒त् । जु॒हवा॒नी(3) । मा । हौ॒षा(3)म् । इति॑ । सः । अ॒म॒न्य॒त॒ । यत् । हो॒ष्यामि॑ । आ॒मम् । हो॒ष्या॒मि॒ । यत् । न । हो॒ष्यामि॑ । य॒ज्ञ्॒वे॒श॒समिति॑ यज्ञ् - वे॒श॒सम् । क॒रि॒ष्या॒मि॒ । इति॑ । तम् । अ॒द्ध्रि॒य॒त॒ । होतु᳚म् । सः । अ॒ग्निः । अ॒ब्र॒वी॒त् । न । मयि॑ । आ॒मम् । हो॒ष्य॒सि॒ । इति॑ । तम् । धा॒नाभिः॑ । अ॒श्री॒णा॒त् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.9.2 TS 6.5.9.2
तꣳ शृ॒तं भू॒तम॑जुहो॒द्-यद्धा॒नाभि॑र्. हारियोज॒नꣳ श्री॒णाति॑ शृत॒त्वाय॑ शृ॒तमे॒वैनं॑ भू॒तं जु॑होति ब॒ह्वीभिः॑ श्रीणात्ये॒ताव॑ती-रे॒वास्या॒-मुष्मि॑न् ॅलो॒के का॑म॒दुघा॑ भव॒न्त्यथो॒ खल्वा॑हुरे॒ता वा इन्द्र॑स्य॒ पृश्न॑यः काम॒दुघा॒ यद्धा॑रियोज॒नीरिति॒ तस्मा᳚द्-ब॒ह्वीभिः॑ श्रीणीयादृख्सा॒मे वा इन्द्र॑स्य॒ हरी॑ सोम॒पानौ॒ तयोः᳚ परि॒धय॑ आ॒धानं॒ ॅयदप्र॑हृत्य परि॒धी-ञ्जु॑हु॒या-द॒न्तरा॑धानाभ्यां- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
तम् । शृ॒तम् । भू॒तम् । अ॒जु॒हो॒त् । यत् । धा॒नाभिः॑ । हा॒रि॒यो॒ज॒नमिति॑ हारि - यो॒ज॒नम् । श्री॒णाति॑ । शृ॒त॒त्वायेति॑ शृत - त्वाय॑ । शृ॒तम् । ए॒व । ए॒न॒म् । भू॒तम् । जु॒हो॒ति॒ । ब॒ह्वीभिः॑ । श्री॒णा॒ति॒ । ए॒ताव॑तीः । ए॒व । अ॒स्य॒ । अ॒मुष्मिन्न्॑ । लो॒के । का॒म॒दुघा॒ इति॑ काम - दुघाः᳚ । भ॒व॒न्ति॒ । अथो॒ इति॑ । खलु॑ । आ॒हुः॒ । ए॒ताः । वै । इन्द्र॑स्य । पृश्न॑यः । का॒म॒दुघा॒ इति॑ काम - दुघाः᳚ । यत् । हा॒रि॒यो॒ज॒नीरिति॑ हारि - यो॒ज॒नीः । इति॑ । तस्मा᳚त् । ब॒ह्वीभिः॑ । श्री॒णी॒या॒त् । ऋ॒ख्सा॒मे इत्यृ॑क् - सा॒मे । वै । इन्द्र॑स्य । हरी॒ इति॑ । सो॒म॒पाना॒विति॑ सोम - पानौ᳚ । तयोः᳚ । प॒रि॒धय॒ इति॑ परि - धयः॑ । आ॒धान॒मित्या᳚ - धान᳚म् । यत् । अप्र॑हृ॒त्येत्यप्र॑ - हृ॒त्य॒ । प॒रि॒धीनिति॑ परि - धीन् । जु॒हु॒यात् । अ॒न्तरा॑धानाभ्या॒मित्य॒न्तः-आ॒धा॒ना॒भ्या॒म् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.9.3 TS 6.5.9.3
घा॒सं प्र य॑च्छेत् प्र॒हृत्य॑ परि॒धीञ्जु॑होति॒ निरा॑धानाभ्यामे॒व घा॒सं प्र य॑च्छत्युन्ने॒ता जु॑होति या॒तया॑मेव॒ ह्ये॑तर्ह्य॑द्ध्व॒र्युः स्व॒गाकृ॑तो॒ यद॑द्ध्व॒र्युर्जु॑हु॒याद्-यथा॒ विमु॑क्तं॒ पुन॑र्यु॒नक्ति॑ ता॒दृगे॒व तच्छी॒र्॒.ष-न्न॑धिनि॒धाय॑ जुहोति शीर्.ष॒तो हि स स॒मभ॑वद्-वि॒क्रम्य॑ जुहोति वि॒क्रम्य॒ हीन्द्रो॑ वृ॒त्रमह॒न्थ् समृ॑द्ध्यै प॒शवो॒ वै हा॑रियोज॒नीर्यथ् स॑भिं॒न्द्यादल्पा॑- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
घा॒सम् । प्रेति॑ । य॒च्छे॒त् । प्र॒हृत्येति॑ प्र - हृत्य॑ । प॒रि॒धीनिति॑ परि - धीन् । जु॒हो॒ति॒ । निरा॑धानाभ्या॒मिति॒ निः - आ॒धा॒ना॒भ्या॒म् । ए॒व । घा॒सम् । प्रेति॑ । य॒च्छ॒ति॒ । उ॒न्ने॒तेत्यु॑त् - ने॒ता । जु॒हो॒ति॒ । या॒तया॒मेति॑ या॒त - या॒मा॒ । इ॒व॒ । हि । ए॒तर्.हि॑ । अ॒द्ध्व॒र्युः । स्व॒गाकृ॑त॒ इति॑ स्व॒गा-कृ॒तः॒ । यत् । अ॒द्ध्व॒र्युः । जु॒हु॒यात् । यथा᳚ । विमु॑क्त॒मित्॒ वि - मु॒क्त॒म् । पुनः॑ । यु॒नक्ति॑ । ता॒दृक् । ए॒व । तत् । शी॒र्॒.षन्न् । अ॒धि॒नि॒धायेत्य॑धि - नि॒धाय॑ । जु॒हो॒ति॒ । शी॒र्॒.ष॒तः । हि । सः । स॒मभ॑व॒दिति॑ सं - अभ॑वत् । वि॒क्रम्येति॑ वि-क्रम्य॑ । जु॒हो॒ति॒ । वि॒क्रम्येति॑ वि - क्रम्य॑ । हि । इन्द्रः॑ । वृ॒त्रम् । अहन्न्॑ । समृ॑द्ध्या॒ इति॒ सम्-ऋ॒द्ध्यै॒ । प॒शवः॑ । वै । हा॒रि॒यो॒ज॒नीरिति॑ हारि-यो॒ज॒नीः । यत् । स॒भिं॒न्द्यादिति॑ सं - भि॒न्द्यात् । अल्पाः᳚ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.9.4 TS 6.5.9.4
एनं प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑तिष्ठेर॒न्॒. यन्न स॑भिं॒न्द्याद्-ब॒हव॑ एनं प॒शवोऽभु॑ञ्जन्त॒ उप॑ तिष्ठेर॒न् मन॑सा॒ सं बा॑धत उ॒भयं॑ करोति ब॒हव॑ ए॒वैनं॑ प॒शवो॑ भु॒ञ्जन्त॒ उप॑ तिष्ठन्त उन्ने॒तर्यु॑पह॒वमि॑च्छन्ते॒ य ए॒व तत्र॑ सोमपी॒थस्तमे॒वाव॑ रुन्धत उत्तरवे॒द्यां निव॑पति प॒शवो॒ वा उ॑त्तरवे॒दिः प॒शवो॑ हारियोज॒नीः प॒शुष्वे॒व प॒शून् प्रति॑ ष्ठापयन्ति ( ) ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
ए॒न॒म् । प॒शवः॑ । भु॒ञ्जन्तः॑ । उपेति॑ । ति॒ष्ठे॒र॒न्न् । यत् । न । स॒भिं॒न्द्यादिति॑ सं - भि॒न्द्यात् । ब॒हवः॑ । ए॒न॒म् । प॒शवः॑ । अभु॑ञ्जन्तः । उपेति॑ । ति॒ष्ठे॒र॒न्न् । मन॑सा । समिति॑ । बा॒ध॒ते॒ । उ॒भय᳚म् । क॒रो॒ति॒ । ब॒हवः॑ । ए॒व । ए॒न॒म् । प॒शवः॑ । भु॒ञ्जन्तः॑ । उपेति॑ । ति॒ष्ठ॒न्ते॒ । उ॒न्ने॒तरीत्यु॑त् - ने॒तरि॑ । उ॒प॒ह॒वमित्यु॑प - ह॒वम् । इ॒च्छ॒न्ते॒ । यः । ए॒व । तत्र॑ । सो॒म॒पी॒थ इति॑ सोम - पी॒थः । तम् । ए॒व । अवेति॑ । रु॒न्ध॒ते॒ । उ॒त्त॒र॒वे॒द्यामित्यु॑त्तर - वे॒द्याम् । नीति॑ । व॒प॒ति॒ । प॒शवः॑ । वै । उ॒त्त॒र॒वे॒दिरित्यु॑त्तर - वे॒दिः । प॒शवः॑ । हा॒रि॒यो॒ज॒नीरिति॑ हारि - यो॒ज॒नीः । प॒शुषु॑ । ए॒व । प॒शून् । प्रतीति॑ । स्था॒प॒य॒न्ति॒ ( ) ॥
पदसंख्या: 50

अनुवाकः 10 (3 पञ्चाशत्)

TS 6.5.10.1 TS 6.5.10.1
ग्रहा॒न्॒. वा अनु॑ प्र॒जाः प॒शवः॒ प्र जा॑यन्त उपाꣳश्वन्तर्या॒-माव॑जा॒वयः॑ शु॒क्राम॒न्थिनौ॒ पुरु॑षा ऋतुग्र॒हा-नेक॑शफा आदित्यग्र॒हं गाव॑ आदित्यग्र॒हो भूयि॑ष्ठाभिर्. ऋ॒ग्भिर्गृ॑ह्यते॒ तस्मा॒द्-गावः॑ पशू॒नां भूयि॑ष्ठा॒ यत् त्रिरु॑पाꣳ॒॒ शुꣳ हस्ते॑न विगृ॒ह्णाति॒ तस्मा॒द् द्वौ त्रीन॒जा ज॒नय॒त्यथाव॑यो॒ भूय॑सीः पि॒ता वा ए॒ष यदा᳚ग्रय॒णः पु॒त्रः क॒लशो॒ यदा᳚ग्रय॒ण उ॑प॒दस्ये᳚त् क॒लशा᳚द्-गृह्णीया॒द्-यथा॑ पि॒ता- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
ग्रहान्॑ । वै । अन्विति॑ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । प॒शवः॑ । प्रेति॑ । जा॒य॒न्ते॒ । उ॒पाꣳ॒॒श्व॒न्त॒र्या॒मावित्यु॑पाꣳशु - अ॒न्त॒र्या॒मौ । अ॒जा॒वय॒ इत्य॑जा - अ॒वयः॑ । शु॒क्राम॒न्थिना॒विति॑ शु॒क्रा - म॒न्थिनौ᳚ । पुरु॑षाः । ऋ॒तु॒ग्र॒हानित्यृ॑तु - ग्र॒हान् । एक॑शफा॒ इत्येक॑ - श॒फाः॒ । आ॒दि॒त्य॒ग्र॒हमित्या॑दित्य - ग्र॒हम् । गावः॑ । आ॒दि॒त्य॒ग्र॒ह इत्या॑दित्य - ग्र॒हः । भूयि॑ष्ठाभिः । ऋ॒ग्भिरित्यृ॑क्-भिः । गृ॒ह्य॒ते॒ । तस्मा᳚त् । गावः॑ । प॒शू॒नाम् । भूयि॑ष्ठाः । यत् । त्रिः । उ॒पाꣳ॒॒शुमित्यु॑प - अ॒शुम् । हस्ते॑न । वि॒गृ॒ह्णातीति॑ वि - गृ॒ह्णाति॑ । तस्मा᳚त् । द्वौ । त्रीन् । अ॒जा । ज॒नय॑ति । अथ॑ । अव॑यः । भूय॑सीः । पि॒ता । वै । ए॒षः । यत् । आ॒ग्र॒य॒णः । पु॒त्रः । क॒लशः॑ । यत् । आ॒ग्र॒य॒णः । उ॒प॒दस्ये॒दित्यु॑प - दस्ये᳚त् । क॒लशा᳚त् । गृ॒ह्णी॒या॒त् । यथा᳚ । पि॒ता ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.10.2 TS 6.5.10.2
पु॒त्रं क्षि॒त उ॑प॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व तद्यत् क॒लश॑ उप॒दस्ये॑-दाग्रय॒णाद्-गृ॑ह्णीया॒द्-यथा॑ पु॒त्रः पि॒तरं॑ क्षि॒त उ॑प॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व तदा॒त्मा वा ए॒ष य॒ज्ञ्स्य॒ यदा᳚ग्रय॒णो यद्ग्रहो॑ वा क॒लशो॑ वोप॒दस्ये॑-दाग्रय॒णाद्-गृ॑ह्णीयादा॒त्मन॑ ए॒वाधि॑ य॒ज्ञ्ं निष्क॑रो॒त्यवि॑ज्ञातो॒ वा ए॒ष गृ॑ह्यते॒ यदा᳚ग्रय॒णः स्था॒ल्या गृ॒ह्णाति॑ वाय॒व्ये॑न जुहोति॒ तस्मा॒द्- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
पु॒त्रम् । क्षि॒तः । उ॒प॒धाव॒तीत्यु॑प-धाव॑ति । ता॒दृक् । ए॒व । तत् । यत् । क॒लशः॑ । उ॒प॒दस्ये॒दित्यु॑प-दस्ये᳚त् । आ॒ग्र॒य॒णात् । गृ॒ह्णी॒या॒त् । यथा᳚ । पु॒त्रः । पि॒तर᳚म् । क्षि॒तः । उ॒प॒धाव॒तीत्यु॑प - धाव॑ति । ता॒दृक् । ए॒व । तत् । आ॒त्मा । वै । ए॒षः । य॒ज्ञ्स्य॑ । यत् । आ॒ग्र॒य॒णः । यत् । ग्रहः॑ । वा॒ । क॒लशः॑ । वा॒ । उ॒प॒दस्ये॒दित्यु॑प - दस्ये᳚त् । आ॒ग्र॒य॒णात् । गृ॒ह्णी॒या॒त् । आ॒त्मनः॑ । ए॒व । अधीति॑ । य॒ज्ञ्म् । निरिति॑ । क॒रो॒ति॒ । अवि॑ज्ञात॒ इत्यवि॑ - ज्ञा॒तः॒ । वै । ए॒षः । गृ॒ह्य॒ते॒ । यत् । आ॒ग्र॒य॒णः । स्था॒ल्या । गृ॒ह्णाति॑ । वा॒य॒व्ये॑न । जु॒हो॒ति॒ । तस्मा᳚त् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.10.3 TS 6.5.10.3
गर्भे॒णा वि॑ज्ञातेन ब्रह्म॒हा ऽव॑भृ॒थमव॑ यन्ति॒ परा᳚ स्था॒लीरस्य॒न्त्युद्-वा॑य॒व्या॑नि हरन्ति॒ तस्मा॒थ् स्त्रियं॑ जा॒तां परा᳚ऽस्य॒न्त्युत् पुमाꣳ॑ सꣳ हरन्ति॒ यत् पु॑रो॒रुच॒माह॒ यथा॒ वस्य॑स आ॒हर॑ति ता॒दृगे॒व तद्-यद्-ग्रहं॑ गृ॒ह्णाति॒ यथा॒ वस्य॑स आ॒हृत्य॒ प्राऽऽ*ह॑ ता॒दृगे॒व तद्-यथ् सा॒दय॑ति॒ यथा॒ वस्य॑स उपनि॒धाया॑-प॒क्राम॑ति ता॒दृगे॒व तद् य ( ) द्वै य॒ज्ञ्स्य॒ साम्ना॒ यजु॑षा क्रि॒यते॑ शिथि॒लं तद्-यदृ॒चा तद् दृ॒ढं पु॒रस्ता॑दुपयामा॒ यजु॑षा गृह्यन्त उ॒परि॑ष्टा-दुपयामा ऋ॒चा य॒ज्ञ्स्य॒ धृत्यै᳚ ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
गभे॑र्ण । अवि॑ज्ञाते॒नेत्यवि॑ - ज्ञा॒ते॒न॒ । ब्र॒ह्म॒हेति॑ ब्रह्म - हा । अ॒व॒भृ॒थमित्यव॑ - भृ॒थम् । अवेति॑ । य॒न्ति॒ । परेति॑ । स्था॒लीः । अस्य॑न्ति । उदिति॑ । वा॒य॒व्या॑नि । ह॒र॒न्ति॒ । तस्मा᳚त् । स्त्रिय᳚म् । जा॒ताम् । परेति॑ । अ॒स्य॒न्ति॒ । उदिति॑ । पुमाꣳ॑सम् । ह॒र॒न्ति॒ । यत् । पु॒रो॒रुच॒मिति॑ पुरः - रुच᳚म् । आह॑ । यथा᳚ । वस्य॑से । आ॒हर॒तीत्या᳚-हर॑ति । ता॒दृक् । ए॒व । तत् । यत् । ग्रह᳚म् । गृ॒ह्णाति॑ । यथा᳚ । वस्य॑से । आ॒हृत्येत्या᳚ - हृत्य॑ । प्रेति॑ । आह॑ । ता॒दृक् । ए॒व । तत् । यत् । सा॒दय॑ति । यथा᳚ । वस्य॑से । उ॒प॒नि॒धायेत्यु॑प - नि॒धाय॑ । अ॒प॒क्राम॒तीत्य॑प - क्राम॑ति । ता॒दृक् । ए॒व । तत् । यत् ( ) । वै । य॒ज्ञ्स्य॑ । साम्ना᳚ । यजु॑षा । क्रि॒यते᳚ । शि॒थि॒लम् । तत् । यत् । ऋ॒चा । तत् । दृ॒ढम् । पु॒रस्ता॑दुपयामा॒ इति॑ पु॒रस्ता᳚त् - उ॒प॒या॒माः॒ । यजु॑षा । गृ॒ह्य॒न्ते॒ । उ॒परि॑ष्टादुपयामा॒ इत्यु॒परि॑ष्टात् - उ॒प॒या॒माः॒ । ऋ॒चा । य॒ज्ञ्स्य॑ । धृत्यै᳚ ॥
पदसंख्या: 68

अनुवाकः 11 (4 पञ्चाशत्)

TS 6.5.11.1 TS 6.5.11.1
प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒ऽमुमे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति॒ परा॑ङिव॒ ह्य॑सौ लो॒को यानि॒ पु॑नःप्रयु॒ज्यन्त॑ इ॒ममे॒व तैर्लो॒कम॒भि ज॑यति॒ पुनः॑ पुनरिव॒ ह्य॑यं ॅलो॒कः प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वोष॑धयः॒ परा॑ भवन्ति॒ यानि॒ पुनः॑- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्रेति॑ । अ॒न्यानि॑ । पात्रा॑णि । यु॒ज्यन्ते᳚ । न । अ॒न्यानि॑ । यानि॑ । प॒रा॒चीना॑नि । प्र॒यु॒ज्यन्त॒ इति॑ प्र - यु॒ज्यन्ते᳚ । अ॒मुम् । ए॒व । तैः । लो॒कम् । अ॒भीति॑ । ज॒य॒ति॒ । पराङ्॑ । इ॒व॒ । हि । अ॒सौ । लो॒कः । यानि॑ । पुनः॑ । प्र॒यु॒ज्यन्त॒ इति॑ प्र - यु॒ज्यन्ते᳚ । इ॒मम् । ए॒व । तैः । लो॒कम् । अ॒भीति॑ । ज॒य॒ति॒ । पुनः॑पुन॒रिति॒ पुनः॑ - पु॒नः॒ । इ॒व॒ । हि । अ॒यम् । लो॒कः । प्रेति॑ । अ॒न्यानि॑ । पात्रा॑णि । यु॒ज्यन्ते᳚ । न । अ॒न्यानि॑ । यानि॑ । प॒रा॒चीना॑नि । प्र॒यु॒ज्यन्त॒ इति॑ प्र - यु॒ज्यन्ते᳚ । तानि॑ । अन्विति॑ । ओष॑धयः । परेति॑ । भ॒व॒न्ति॒ । यानि॑ । पुनः॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.11.2 TS 6.5.11.2
प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वोष॑धयः॒ पुन॒रा भ॑वन्ति॒ प्रान्यानि॒ पात्रा॑णि यु॒ज्यन्ते॒ नान्यानि॒ यानि॑ परा॒चीना॑नि प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यन्वा॑र॒ण्याः प॒शवोऽर॑ण्य॒मप॑ यन्ति॒ यानि॒ पुनः॑ प्रयु॒ज्यन्ते॒ तान्यनु॑ ग्रा॒म्याः प॒शवो॒ ग्राम॑मु॒पाव॑यन्ति॒ यो वै ग्रहा॑णां नि॒दानं॒ ॅवेद॑ नि॒दान॑वान् भव॒त्याज्य॒मित्यु॒क्थं तद्वै ग्रहा॑णां नि॒दानं॒ ॅयदु॑पाꣳ॒॒शु शꣳस॑ति॒ त- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
प्र॒यु॒ज्यन्त॒ इति॑ प्र - यु॒ज्यन्ते᳚ । तानि॑ । अन्विति॑ । ओष॑धयः । पुनः॑ । एति॑ । भ॒व॒न्ति॒ । प्रेति॑ । अ॒न्यानि॑ । पात्रा॑णि । यु॒ज्यन्ते᳚ । न । अ॒न्यानि॑ । यानि॑ । प॒रा॒चीना॑नि । प्र॒यु॒ज्यन्त॒ इति॑ प्र-यु॒ज्यन्ते᳚ । तानि॑ । अन्विति॑ । आ॒र॒ण्याः । प॒शवः॑ । अर॑ण्यम् । अपेति॑ । य॒न्ति॒ । यानि॑ । पुनः॑ । प्र॒यु॒ज्यन्त॒ इति॑ प्र - यु॒ज्यन्ते᳚ । तानि॑ । अन्विति॑ । ग्रा॒म्याः । प॒शवः॑ । ग्राम᳚म् । उ॒पाव॑य॒न्तीत्यु॑प-अव॑यन्ति । यः । वै । ग्रहा॑णाम् । नि॒दान॒मिति॑ नि - दान᳚म् । वेद॑ । नि॒दान॑वा॒निति॑ नि॒दान॑ - वा॒न् । भ॒व॒ति॒ । आज्य᳚म् । इति॑ । उ॒क्थम् । तत् । वै । ग्रहा॑णाम् । नि॒दान॒मिति॑ नि - दान᳚म् । यत् । उ॒पाꣳ॒॒श्वित्यु॑प - अꣳ॒॒शु । शꣳस॑ति । तत् ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.11.3 TS 6.5.11.3
-दु॑पाꣳश्वन्तर्या॒मयो॒-र्यदु॒च्चै-स्तदित॑रेषां॒ ग्रहा॑णामे॒तद्वै ग्रहा॑णां नि॒दानं॒ ॅय ए॒वं ॅवेद॑ नि॒दान॑वान् भवति॒ यो वै ग्रहा॑णां मिथु॒नं ॅवेद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्मिथु॒नैर्जा॑यते स्था॒लीभि॑र॒न्ये ग्रहा॑ गृ॒ह्यन्ते॑ वाय॒व्यै॑र॒न्य ए॒तद्वै ग्रहा॑णां मिथु॒नं ॅय ए॒वं ॅवेद॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्मिथु॒नैर्जा॑यत॒ इन्द्र॒स्त्वष्टुः॒ सोम॑मभी॒षहा॑ऽपिब॒थ् स विष्व॒ङ्- [ ]
▶ पदपाठः (Word-by-word)
उ॒पाꣳ॒॒श्व॒न्त॒र्या॒मयो॒रित्यु॑पाꣳशु - अ॒न्त॒र्या॒मयोः᳚ । यत् । उ॒च्चैः । तत् । इत॑रेषाम् । ग्रहा॑णाम् । ए॒तत् । वै । ग्रहा॑णाम् । नि॒दान॒मिति॑ नि - दान᳚म् । यः । ए॒वम् । वेद॑ । नि॒दान॑वा॒निति॑ नि॒दान॑ - वा॒न् । भ॒व॒ति॒ । यः । वै । ग्रहा॑णाम् । मि॒थु॒नम् । वेद॑ । प्रेति॑ । प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ । प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ । मि॒थु॒नैः । जा॒य॒ते॒ । स्था॒लीभिः॑ । अ॒न्ये । ग्रहाः᳚ । गृ॒ह्यन्ते᳚ । वा॒य॒व्यैः᳚ । अ॒न्ये । ए॒तत् । वै । ग्रहा॑णाम् । मि॒थु॒नम् । यः । ए॒वम् । वेद॑ । प्रेति॑ । प्र॒जयेति॑ प्र - जया᳚ । प॒शुभि॒रिति॑ प॒शु - भिः॒ । मि॒थु॒नैः । जा॒य॒ते॒ । इन्द्रः॑ । त्वष्टुः॑ । सोम᳚म् । अ॒भी॒षहेत्य॑भि - सहा᳚ । अ॒पि॒ब॒त् । सः । विष्वङ्॑ ।
पदसंख्या: 50
TS 6.5.11.4 TS 6.5.11.4
व्या᳚र्च्छ॒थ् स आ॒त्मन्ना॒रम॑णं॒ नावि॑न्द॒थ् स ए॒तान॑नुसव॒नं पु॑रो॒डाशा॑नपश्य॒त् तान् निर॑वप॒त् तैर्वै स आ॒त्मन्ना॒रम॑ण-मकुरुत॒ तस्मा॑दनुसव॒नं पु॑रो॒डाशा॒ निरु॑प्यन्ते॒ तस्मा॑दनुसव॒नं पु॑रो॒डाशा॑नां॒ प्राश्नी॑यादा॒त्म-न्ने॒वाऽऽ*रम॑णं कुरुते॒ नैनꣳ॒॒ सोमोऽति॑ पवते ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ नर्चा न यजु॑षा प॒ङ्क्तिरा᳚प्य॒तेऽथ॒ किं ( ) ॅय॒ज्ञ्स्य॑ पाङ्क्त॒त्वमिति॑ धा॒नाः क॑र॒भंः प॑रिवा॒पः पु॑रो॒डाशः॑ पय॒स्या॑ तेन॑ प॒ङ्क्तिरा॑प्यते॒ तद्-य॒ज्ञ्स्य॑ पाङ्क्त॒त्वं ॥
▶ पदपाठः (Word-by-word)
वीति॑ । आ॒र्च्छ॒त् । सः । आ॒त्मन्न् । आ॒रम॑ण॒मित्या᳚ - रम॑णम् । न । अ॒वि॒न्द॒त् । सः । ए॒तान् । अ॒नु॒स॒व॒नमित्य॑नु-स॒व॒नम् । पु॒रो॒डाशान्॑ । अ॒प॒श्य॒त् । तान् । निरिति॑ । अ॒व॒प॒त् । तैः । वै । सः । आ॒त्मन्न् । आ॒रम॑ण॒मित्या᳚ - रम॑णम् । अ॒कु॒रु॒त॒ । तस्मा᳚त् । अ॒नु॒स॒व॒नमित्य॑नु - स॒व॒नम् । पु॒रो॒डाशाः᳚ । निरिति॑ । उ॒प्य॒न्ते॒ । तस्मा᳚त् । अ॒नु॒स॒व॒नमित्य॑नु - स॒व॒नम् । पु॒रो॒डाशा॑नाम् । प्रेति॑ । अ॒श्नी॒या॒त् । आ॒त्मन्न् । ए॒व । आ॒रम॑ण॒मित्या᳚ - रम॑णम् । कु॒रु॒ते॒ । न । ए॒न॒म् । सोमः॑ । अतीति॑ । प॒व॒ते॒ । ब्र॒ह्म॒वा॒दिन॒ इति॑ ब्रह्म - वा॒दिनः॑ । व॒द॒न्ति॒ । न । ऋ॒चा । न । यजु॑षा । प॒ङ्क्तिः । आ॒प्य॒ते॒ । अथ॑ । किम् ( ) । य॒ज्ञ्स्य॑ । पा॒ङ्क्त॒त्वमिति॑ पाङ्क्त - त्वम् । इति॑ । धा॒नाः । क॒र॒म्भः । प॒रि॒वा॒प इति॑ परि - वा॒पः । पु॒रो॒डाशः॑ । प॒य॒स्या᳚ । तेन॑ । प॒ङ्क्तिः । आ॒प्य॒ते॒ । तत् । य॒ज्ञ्स्य॑ । पा॒ङ्क्त॒त्वमिति॑ पाङ्क्त - त्वम् ॥
पदसंख्या: 64