अनुवाकः 11 TS 1.7.11

(A11)

(त्रि॒वृतꣳ॒॒ स्तोम॒मुद॑जय॒थ्-षट्च॑त्वारिꣳशच्च)

अनुवाकः 11 - Complete Audio

TS 1.7.11 - स्वरानुगामी

0:00 0:00

PS1.1 अ॒ग्निरेका᳚क्षरेण॒ वाच॒मुद॑जयद॒श्विनौ॒ द्व्य॑क्षरेण प्राणापा॒नावुद॑जयतां॒

PS1.2 ॅविष्णु॒स्त्य्र॑क्षरेण॒ त्रीन् ॅलो॒कानुद॑जय॒थ् सोम॒श्चतु॑रक्षरेण॒

PS1.3 चतु॑ष्पदः प॒शूनुद॑जयत् पू॒षा पञ्चा᳚क्षरेण

PS1.4 प॒ङ्क्तिमुद॑जयद् धा॒ता षड॑क्षरेण॒ षड्-ऋ॒तूनुद॑जयन्

PS1.5 म॒रुतः॑ स॒प्ताक्ष॑रेण स॒प्तप॑दाꣳ॒॒ शक्व॑री॒मुद॑जय॒न्

PS1.6 बृह॒स्पति॑-र॒ष्टाक्ष॑रेण गाय॒त्रीमुद॑जयन् मि॒त्रो नवा᳚क्षरेण

PS1.7 त्रि॒वृतꣳ॒॒ स्तोम॒मुद॑जय॒द्-[ ]

PS2.1 वरु॑णो॒ दशा᳚क्षरेण वि॒राज॒-मुद॑जय॒दिन्द्र॒ एका॑दशाक्षरेण

PS2.2 त्रि॒ष्टुभ॒-मुद॑जय॒द् विश्वे॑ दे॒वा द्वाद॑शाक्षरेण॒

PS2.3 जग॑ती॒मुद॑जय॒न् वस॑व॒स्त्रयो॑ दशाक्षरेण त्रयोद॒शꣳ

PS2.4 स्तोम॒मुद॑जयन् रु॒द्राश्चतु॑र्दशाक्षरेण चतुर्द॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जयन्नादि॒त्याः

PS2.5 पञ्च॑दशाक्षरेण पञ्चद॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जय॒न्नदि॑तिः॒ षोड॑शाक्षरेण

PS2.6 षोड॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जयत् प्र॒जाप॑तिः स॒प्तद॑शाक्षरेण

PS2.7 सप्तद॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जयत्

Report Timing Issue

Report timing issue for this location?

पञ्चशत् 1 #

TS 1.7.11.1 TS 1.7.11.1

अ॒ग्निरेका᳚क्षरेण॒ वाच॒मुद॑जयद॒श्विनौ॒ द्व्य॑क्षरेण प्राणापा॒नावुद॑जयतां॒ ॅविष्णु॒स्त्य्र॑क्षरेण॒ त्रीन् ॅलो॒कानुद॑जय॒थ् सोम॒श्चतु॑रक्षरेण॒ चतु॑ष्पदः प॒शूनुद॑जयत् पू॒षा पञ्चा᳚क्षरेण प॒ङ्क्तिमुद॑जयद् धा॒ता षड॑क्षरेण॒ षड्-ऋ॒तूनुद॑जयन् म॒रुतः॑ स॒प्ताक्ष॑रेण स॒प्तप॑दाꣳ॒॒ शक्व॑री॒मुद॑जय॒न् बृह॒स्पति॑-र॒ष्टाक्ष॑रेण गाय॒त्रीमुद॑जयन् मि॒त्रो नवा᳚क्षरेण त्रि॒वृतꣳ॒॒ स्तोम॒मुद॑जय॒द्-[ ]

▶ पदपाठः (Word-by-word)

अ॒ग्निः । एका᳚क्षरे॒णेत्येक॑ -अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । वाच᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । अ॒श्विनौ᳚ । द्व्य॑क्षरे॒णेति॒ द्वि - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । प्रा॒णा॒पा॒नाविति॑ प्राण- अ॒पा॒नौ । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒ता॒म् । विष्णुः॑ । त्र्य॑क्षरे॒णेति॒ त्रि - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । त्रीन् । लो॒कान् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । सोमः॑ । चतु॑रक्षरे॒णेति॒ चतुः॑ - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । चतु॑ष्पद॒ इति॒ चतुः॑ - प॒दः॒ । प॒शून् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । पू॒षा । पञ्चा᳚क्षरे॒णेति॒ पञ्च॑ - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । प॒ङ्क्तिम् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । धा॒ता । षड॑क्षरे॒णेति॒ षट् - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । षट् । ऋ॒तून् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । म॒रुतः॑ । स॒प्ताक्ष॑रे॒णेति॑ स॒प्त - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । स॒प्तप॑दा॒मिति॑ स॒प्त - प॒दा॒म् । शक्व॑रीम् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒न्न् । बृह॒स्पतिः॑ । अ॒ष्टाक्ष॑रे॒णेत्य॒ष्टा - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । गा॒य॒त्रीम् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । मि॒त्रः । नवा᳚क्षरे॒णेति॒ नव॑ - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । त्रि॒वृत॒मिति॑ त्रि - वृत᳚म् । स्तोम᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् ।

▶ सायणभाष्यम् (Sayana Commentary)

(अथ प्रथमकाण्डे सप्तमप्रपाठक एकादशोऽनुवाकः)।

दशमेऽन्नहोम उक्तः। एकादश उज्जितिमनन्त्रा उच्यन्ते।

कल्पः — “अथ यजमानमन्वास्थायोज्जितीर्वाचयत्यग्निरेकाक्षरेण वाचमुदजयदिति सप्तदश” इति।

पाठस्तु — अग्निरेकाक्षरेणेति। आश्रावयेत्यादिके सप्तदशाक्षरे मन्त्रसंघ एकैकाक्षरवृद्धय तत्तन्मन्त्रं पठित्वा तत्सामर्थ्यादग्न्यादयो वागादीनुदजयन्। अथवा विध्यन्तर एकाक्षरो मन्त्रशास्त्रप्रसिद्ध्या वागग्निबीजं तेनैकाक्षरेण मन्त्रेणाग्नेर्वागुज्जयः। व्द्यक्षरेणाजपामन्त्रेण प्राणापानात्मकेनाश्विनोः प्राणापानोज्जयः। एवमन्येऽपि त्र्यक्षरादिमन्त्रा यथायोगमुन्नेयाः। मन्त्राक्षरसंख्यानुसारेण लोकत्रयादिजयो विज्ञेयः। त्रिवृत्स्तोमगतानामृचां नवसंख्योपेतत्वात्तज्जयो द्रष्टव्यः। त्रयोदशस्तोमादावपि तिसृणामृचामावृत्तिविशेषेण तत्तत्संख्या द्रष्टव्या। एतदुज्जितिविधिस्तु ता वा एता उज्जितयो व्याख्यायन्त इत्येतादृशः पूर्वमेवास्माभिर्व्याख्यातः सोऽयमत्रोत्कर्षणीयः।

अत्र विनियोगसंग्रहः —

“अग्निः सप्तदशाऽऽम्नाता उज्जितीर्वाचयेदमूः।

यजमानं रथेष्वेषु धावत्स्वध्वर्युरादरात् ॥१॥” इति

इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदयितैत्तिरीयसंहिताभाष्ये प्रथमकाण्डे सप्तमप्रपाठक एकादशोऽनुवाकः॥११॥

▶ भट्टभास्करभाष्यम् (Bhatta Bhaskara Commentary)

1 उज्जितीस्सप्तदश यजमानं वाचयति - अग्निरित्याद्याः ॥ एकमक्षरं यस्य तेनैकाक्षरेण छन्दसाग्निर्वाचमुदजयत् उज्जितवान्, तद्वदहमप्येकाक्षरेण वाचमुज्जीयासमिति । सर्वत्रैवमुक्तादीन्यष्ट्यन्तानि द्रष्टव्यानि, सप्तदश छन्दांसि स्तूयन्ते । केचिदाहुः - 'आश्रावयेति चतुरक्षरमस्तु श्रौषडिति चतुरक्षरं यजेति द्व्यक्षरं ये यजामह इति पञ्चाक्षरं द्व्यक्षरो वषट्कार एष वै सप्तदशः प्रजापतिः' इत्यस्यैकाक्षरादारभ्योच्यन्ते, इति । तेषां बहुव्रीहिस्वरो नोपपद्यते । 'ता वा एता उज्जितयो व्याख्यायन्ते । यज्ञस्य सर्वत्वाय । देवतानामनिर्भागाय' । इत्यादि ब्राह्मणम् ॥

2 -17अश्विनावित्यादयो निगदसिद्धाः । चतुष्पदः चत्वारः पादा येषाम् । 'सङ्ख्यासुपूर्वस्य' इति पादस्य लोपे 'पादः पत्' इति पद्भावः । पङ्क्तिः पञ्चपदा । सप्तपदा । 'टाबृचि' इति टाप् । बृहस्पतिर्व्याख्यातः । त्रिवृतमिति । अवयवेषु अवयविनि च तिस्रो वृत्तयो यस्य इति बहुव्रीहौ त्रिचक्रादित्वादुत्तरपदान्तोदात्तत्वम् । नवस्तोत्रीयस्तोमस्त्रिवृत् । विराट् दशाक्षरा, अन्नं चोच्यते । त्रयोदश स्तोमा यथासम्भवं द्रष्टव्याः । यथा द्वाभ्यां पञ्चकाभ्यामेकेन च त्रिकेण त्रयोदशेत्यादि । तत्र त्रयोदश स्तोत्रीयाः परिमाणमस्येति । 'स्तोमे डविधिः पञ्चदशाद्यर्थम्' इति डः । एवं सर्वत्र । त्रयोदशषोडशानां चास्तित्वे इदमेव प्रमाणम् ॥

इति सप्तमे एकादशोनुवाकः ॥

पञ्चशत् 2 #

TS 1.7.11.2 TS 1.7.11.2

वरु॑णो॒ दशा᳚क्षरेण वि॒राज॒-मुद॑जय॒दिन्द्र॒ एका॑दशाक्षरेण त्रि॒ष्टुभ॒-मुद॑जय॒द् विश्वे॑ दे॒वा द्वाद॑शाक्षरेण॒ जग॑ती॒मुद॑जय॒न् वस॑व॒स्त्रयो॑ दशाक्षरेण त्रयोद॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जयन् रु॒द्राश्चतु॑र्दशाक्षरेण चतुर्द॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जयन्नादि॒त्याः पञ्च॑दशाक्षरेण पञ्चद॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जय॒न्नदि॑तिः॒ षोड॑शाक्षरेण षोड॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जयत् प्र॒जाप॑तिः स॒प्तद॑शाक्षरेण सप्तद॒शꣳ स्तोम॒मुद॑जयत् ॥

▶ पदपाठः (Word-by-word)

वरु॑णः । दशा᳚क्षरे॒णेति॒ दश॑ - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । वि॒राज॒मिति॑ वि - राज᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । इन्द्रः॑ । एका॑दशाक्षरे॒णेत्येका॑दश - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । त्रि॒ष्टुभ᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । विश्वे᳚ । दे॒वाः । द्वाद॑शाक्षरे॒णेति॒ द्वाद॑श - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । जग॑तीम् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒न्न् । वस॑वः । त्रयो॑दशाक्षरे॒णेति॒ त्रयो॑दश - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । त्र॒यो॒द॒शमिति॑ त्रयः - द॒शम् । स्तोम᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒न्न् । रु॒द्राः । चतु॑र्दशाक्षरे॒णेति॒ चतु॑र्दश - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । च॒तु॒र्द॒शमिति॑ चतुः-द॒शम् । स्तोम᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒न्न् । आ॒दि॒त्याः । पञ्च॑दशाक्षरे॒णेति॒ पञ्च॑दश - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । प॒ञ्च॒द॒शमिति॑ पञ्च - द॒शम् । स्तोम᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒॒न्न् । अदि॑तिः । षोड॑शाक्षरे॒णेति॒ षोड॑श - अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । षो॒ड॒शम् । स्तोम᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् । प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ । स॒प्तद॑शाक्षरे॒णेति॑ स॒प्तद॑श-अ॒क्ष॒रे॒ण॒ । स॒प्त॒द॒शमिति॑ सप्त - द॒शम् । स्तोम᳚म् । उदिति॑ । अ॒ज॒य॒त् ॥