अनुवाकः 7 TS 5.2.7

(A7)

(वन॒स्पत॑यो- दक्षिण॒तो- ध॑त्त- एनं॒- तस्मा॑ दक्ष्ण॒या-पञ्च॑ च)

अनुवाकः 7 - Complete Audio

TS 5.2.7 - स्वरानुगामी

0:00 0:00
PS1.1 ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒
PS1.2 ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा
PS1.3 अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व तत्
PS1.4 प्र॒जा यज॑मानः सृजते॒ ब्रह्म॑
PS1.5 जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑
PS1.6 भवति॒ य ए॒वं ॅवेद॑
PS1.7 ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्यां
PS1.8 नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒
PS1.9 यत् पृ॑थि॒व्यां चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीꣳ
PS1.10 शु॒चाऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ -
PS1.11 [ ]
PS2.1 प्र जा॑येर॒न॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षꣳ
PS2.2 शु॒चाऽर्प॑ये॒न्न वयाꣳ॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒.
PS2.3 यद्-दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवꣳ॑ शु॒चाऽर्प॑ये॒न्न
PS2.4 प॒र्जन्यो॑ वर्.षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒ ॅवै
PS2.5 हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्निं चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै
PS2.6 हिर॒ण्मयं॒ पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒
PS2.7 विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्यात् प॑शू॒नां
PS2.8 च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑
PS2.9 दद्ध्याद् दक्षिण॒तः - [
PS2.10 ]
PS3.1 प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒कं
PS3.2 न प॑शू॒नां च॒ यज॑मानस्य
PS3.3 च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒
PS3.4 आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि
PS3.5 मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैनं॒ प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑
PS3.6 दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णां का᳚र्ष्मर्य॒मयीं᳚ द॒द्ध्नः
PS3.7 पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं ॅवै का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑
PS3.8 धत्ते - [ ]
PS4.1 तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे
PS4.2 यजु॒षाऽऽप्तु॒मर्.ह॑ति॒ दक्षि॑णां कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरीं॒ तस्मा॑द॒स्या
PS4.3 अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णां का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒
PS4.4 ॅवज्रो॒ वा आज्यं॒ ॅवज्रः॑
PS4.5 कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञ्स्य॑ दक्षिण॒तो
PS4.6 रक्षाꣳ॒॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरीं
PS4.7 प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्जं॑
PS4.8 दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति
PS4.9 पू॒र्णे ए॒वैन॑ - [
PS4.10 ]
PS5.1 म॒मुष्मि॑न् ॅलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑
PS5.2 इत्या॑हुः॒ स्रुग्वै वि॒राड्यथ् स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति
PS5.3 वि॒राज्ये॒वाग्निं चि॑नुते यज्ञ्मु॒खेय॑ज्ञ्मुखे॒ वै
PS5.4 क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञ्ꣳ रक्षाꣳ॑सि जिघाꣳसन्ति
PS5.5 यज्ञ्मु॒खꣳ रु॒क्मो यद्-रु॒क्मं ॅव्या॑घा॒रय॑ति
PS5.6 यज्ञ्मु॒खादे॒व रक्षाꣳ॒॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒व्या
PS5.7 घा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व
PS5.8 य॒ज्ञ्स्तस्मा॒द्-रक्षाꣳ॒॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या
PS5.9 ( ) प॒शवोऽङ्गा॑नि॒ प्र
PS5.10 ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै

Report Timing Issue

Report timing issue for this location?

पञ्चशत् 1 #
TS 5.2.7.1 TS 5.2.7.1
ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमिति॑ रु॒क्ममुप॑ दधाति॒ ब्रह्म॑मुखा॒ वै प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ ब्रह्म॑मुखा ए॒व तत् प्र॒जा यज॑मानः सृजते॒ ब्रह्म॑ जज्ञा॒नमित्या॑ह॒ तस्मा᳚द्ब्राह्म॒णो मुख्यो॒ मुख्यो॑ भवति॒ य ए॒वं ॅवेद॑ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ न पृ॑थि॒व्यां नान्तरि॑क्षे॒ न दि॒व्य॑ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इति॒ यत् पृ॑थि॒व्यां चि॑न्वी॒त पृ॑थि॒वीꣳ शु॒चाऽर्प॑ये॒न्नौष॑धयो॒ न वन॒स्पत॑यः॒ - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
ब्रह्म॑ । ज॒ज्ञा॒नम् । इति॑ । रु॒क्मम् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । ब्रह्म॑मुखा॒ इति॒ ब्रह्म॑ - मु॒खाः॒ । वै । प्र॒जाप॑ति॒रिति॑ प्र॒जा - प॒तिः॒ । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अ॒सृ॒ज॒त॒ । ब्रह्म॑मुखा॒ इति॒ ब्रह्म॑ - मु॒खाः॒ । ए॒व । तत् । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । यज॑मानः । सृ॒ज॒ते॒ । ब्रह्म॑ । ज॒ज्ञा॒नम् । इति॑ । आ॒ह॒ । तस्मा᳚त् । ब्रा॒ह्म॒णः । मुख्यः॑ । मुख्यः॑ । भ॒व॒ति॒ । यः । ए॒वम् । वेद॑ । ब्र॒ह्म॒वा॒दिन॒ इति॑ ब्रह्म - वा॒दिनः॑ । व॒द॒न्ति॒ । न । पृ॒थि॒व्याम् । न । अ॒न्तरि॑क्षे । न । दि॒वि । अ॒ग्निः । चे॒त॒व्यः॑ । इति॑ । यत् । पृ॒थि॒व्याम् । चि॒न्वी॒त । पृ॒थि॒वीम् । शु॒चा । अ॒र्प॒ये॒त् । न । ओष॑धयः । न । वन॒स्पत॑यः ।
पदसंख्या: 50
भट्टभास्करभाष्यम् (Bhatta Bhaskara Commentary)
1 ब्रह्म जज्ञानमित्यादि ॥ उत्तरवेद्यां पूष्करपर्णेषूत्तरं रुक्ममुपदधाति । ब्रह्ममुखा वा इत्यादि ब्राह्मणम् । प्रथमजाभिधानेन रुक्माभिधानात् ब्रह्मप्राथम्यं प्रजानां प्राधान्यं च ब्राह्मणस्य ॥
2 हिरण्मयमिति ॥ दक्षिणतः प्राञ्चं 'हिरण्यगर्भः' इत्यनेन आतृण्णं छिद्रं अपिदध्यात् नाशयेत् । दाधारेति । छान्दसो लिट्, धारयति । तुजादित्वादभ्यासस्य दीर्घत्वम् । अथो अपि च खल्विति पक्षान्तरम् । लक्षणे अनोः कर्मप्रवचनीयत्वम् ॥
3 अभि मृशतीति ॥ पुरुषं हिरण्मयम् । होत्रास्विति 'अनु सप्त होत्राः' इति लिङ्गात् ॥
4 स्रुचाविति ॥ पुरुषं दक्षिणेनोत्तरेण च । आज्यस्येति । 'पूरणगुण' इति षष्ठीसमासप्रतिषेधात् पूरणार्थैर्योगे षष्ठी ज्ञापिता । कार्ष्मर्यमयीमिति । 'नित्यं वृद्धशरादिभ्यः' इति मयट् । औदुम्बरीमिति । 'अनुदात्तादेश्च' इत्यञ् ॥
5 इयं वा इत्यादि ॥ गतम् ॥
6 स्रुग्वै विराडिति ॥ विराजनशीलत्वाद्विराट्, साधनत्वाद्वा ॥
7 व्याघारयतीति ॥ उत्तरवेदिवत् ॥
8 पञ्चभिरिति ॥ 'सिंहीरसि' इत्यादिभिः । 'झल्युपोत्तमम्' इत्युपोत्तमस्य उदात्तत्वम् । पाङ्क्त इति । धानादिपञ्चकसाध्यत्वात् ॥
9 अक्ष्णयेति ॥ कोणगत्या दक्षिणमंसं उत्तरां श्रोणीं दक्षिणमुत्तरमंसं मध्यमिति । अङ्गानि चरणादीन्यक्ष्णया न्यस्यति शयनादिषु च उपसंहरति । तस्मादक्ष्णया व्याघारणं प्रतिष्ठित्यै भवति पशूनाम् ॥
इति पञ्चमे द्वितीये सप्तमोनुवाकः ॥
पञ्चशत् 2 #
TS 5.2.7.2 TS 5.2.7.2
प्र जा॑येर॒न॒. यद॒न्तरि॑क्षे चिन्वी॒तान्तरि॑क्षꣳ शु॒चाऽर्प॑ये॒न्न वयाꣳ॑सि॒ प्र जा॑येर॒न्॒. यद्-दि॒वि चि॑न्वी॒त दिवꣳ॑ शु॒चाऽर्प॑ये॒न्न प॒र्जन्यो॑ वर्.षेद्रु॒क्ममुप॑ दधात्य॒मृतं॒ ॅवै हिर॑ण्यम॒मृत॑ ए॒वाग्निं चि॑नुते॒ प्रजा᳚त्यै हिर॒ण्मयं॒ पुरु॑ष॒मुप॑ दधाति यजमानलो॒कस्य॒ विधृ॑त्यै॒ यदिष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्णमनूपद॒द्ध्यात् प॑शू॒नां च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दद्ध्याद् दक्षिण॒तः - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
प्रेति॑ । जा॒ये॒र॒न्न् । यत् । अ॒न्तरि॑क्षे । चि॒न्वी॒त । अ॒न्तरि॑क्षम् । शु॒चा । अ॒र्प॒ये॒त् । न । वयाꣳ॑सि । प्रेति॑ । जा॒ये॒र॒न्न् । यत् । दि॒वि । चि॒न्वी॒त । दिव᳚म् । शु॒चा । अ॒र्प॒ये॒त् । न । प॒र्जन्यः॑ । व॒र्॒.षे॒त् । रु॒क्मम् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । अ॒मृत᳚म् । वै । हिर॑ण्यम् । अ॒मृते᳚ । ए॒व । अ॒ग्निम् । चि॒नु॒ते॒ । प्रजा᳚त्या॒ इति॒ प्र - जा॒त्यै॒ । हि॒र॒ण्मय᳚म् । पुरु॑षम् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । य॒ज॒मा॒न॒लो॒कस्येति॑ यजमान - लो॒कस्य॑ । विधृ॑त्या॒ इति॒ वि-धृ॒त्यै॒ । यत् । इष्ट॑कायाः । आतृ॑ण्ण॒मित्या-तृ॒ण्ण॒म् । अ॒नू॒प॒द॒द्ध्यादित्य॑नु - उ॒प॒द॒द्ध्यात् । प॒शू॒नाम् । च॒ । यज॑मानस्य । च॒ । प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् । अपीति॑ । द॒द्ध्या॒त् । द॒क्षि॒ण॒तः ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 3 #
TS 5.2.7.3 TS 5.2.7.3
प्राञ्च॒मुप॑ दधाति दा॒धार॑ यजमानलो॒कं न प॑शू॒नां च॒ यज॑मानस्य च प्रा॒णमपि॑ दधा॒त्यथो॒ खल्विष्ट॑काया॒ आतृ॑ण्ण॒मनूप॑ दधाति प्रा॒णाना॒मुथ्सृ॑ष्ट्यै द्र॒फ्सश्च॑स्क॒न्देत्य॒भि मृ॑शति॒ होत्रा᳚स्वे॒वैनं॒ प्रति॑ष्ठापयति॒ स्रुचा॒वुप॑ दधा॒त्याज्य॑स्य पू॒र्णां का᳚र्ष्मर्य॒मयीं᳚ द॒द्ध्नः पू॒र्णा-मौदु॑बंरीमि॒यं ॅवै का᳚र्ष्मर्य॒मय्य॒सावौ-दु॑बंरी॒मे ए॒वोप॑ धत्ते - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
प्राञ्च᳚म् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । दा॒धार॑ । य॒ज॒मा॒न॒लो॒कमिति॑ यजमान - लो॒कम् । न । प॒शू॒नाम् । च॒ । यज॑मानस्य । च॒ । प्रा॒णमिति॑ प्र - अ॒नम् । अपीति॑ । द॒धा॒ति॒ । अथो॒ इति॑ । खलु॑ । इष्ट॑कायाः । आतृ॑ण्ण॒मित्या - तृ॒ण्ण॒म् । अनु॑ । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । प्रा॒णाना॒मिति॑ प्र - अ॒नाना᳚म् । उथ्सृ॑ष्ट्या॒ इत्युत् - सृ॒ष्ट्यै॒ । द्र॒फ्सः । च॒स्क॒न्द॒ । इति॑ । अ॒भीति॑ । मृ॒श॒ति॒ । होत्रा॑सु । ए॒व । ए॒न॒म् । प्रतीति॑ । स्था॒प॒य॒ति॒ । स्रुचौ᳚ । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । आज्य॑स्य । पू॒र्णाम् । का॒र्ष्म॒र्य॒मयी॒मिति॑ कार्ष्मर्य - मयी᳚म् । द॒द्ध्नः । पू॒र्णाम् । औदु॑बंरीम् । इ॒यम् । वै । का॒र्ष्म॒र्य॒मयीति॑ कार्ष्मर्य - मयी᳚ । अ॒सौ । औदु॑बंरी । इ॒मे इति॑ । ए॒व । उपेति॑ । ध॒त्ते॒ ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 4 #
TS 5.2.7.4 TS 5.2.7.4
तू॒ष्णीमुप॑ दधाति॒ न हीमे यजु॒षाऽऽप्तु॒मर्.ह॑ति॒ दक्षि॑णां कार्ष्मर्य॒मयी॒-मुत्त॑रा॒मौ-दु॑म्बरीं॒ तस्मा॑द॒स्या अ॒सावुत्त॒रा ऽऽज्य॑स्य पू॒र्णां का᳚र्ष्मर्य॒मयीं॒ ॅवज्रो॒ वा आज्यं॒ ॅवज्रः॑ कार्ष्म॒र्यो॑ वज्रे॑णै॒व य॒ज्ञ्स्य॑ दक्षिण॒तो रक्षाꣳ॒॒स्यप॑ हन्ति द॒द्ध्नः पू॒र्णामौदु॑म्बरीं प॒शवो॒ वै दद्ध्यूर्गु॑दु॒म्बरः॑ प॒शुष्वे॒वोर्जं॑ दधाति पू॒र्णे उप॑ दधाति पू॒र्णे ए॒वैन॑ - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
तू॒ष्णीम् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । न । हि । इ॒मे इति॑ । यजु॑षा । आप्तु᳚म् । अर्.ह॑ति । दक्षि॑णाम् । का॒र्ष्म॒र्य॒मयी॒मिति॑ कार्ष्मर्य - मयी᳚म् । उत्त॑रा॒मित्युत् - त॒रा॒म् । औदु॑बंरीम् । तस्मा᳚त् । अ॒स्याः । अ॒सौ । उत्त॒रेत्युत् - त॒रा॒ । आज्य॑स्य । पू॒र्णाम् । का॒र्ष्म॒र्य॒मयी॒मिति॑ कार्ष्मर्य - मयी᳚म् । वज्रः॑ । वै । आज्य᳚म् । वज्रः॑ । का॒र्ष्म॒र्यः॑ । वज्रे॑ण । ए॒व । य॒ज्ञ्स्य॑ । द॒क्षि॒ण॒तः । रक्षाꣳ॑सि । अपेति॑ । ह॒न्ति॒ । द॒द्ध्नः । पू॒र्णाम् । औदु॑बंरीम् । प॒शवः॑ । वै । दधि॑ । ऊर्क् । उ॒दु॒बंरः॑ । प॒शुषु॑ । ए॒व । ऊर्ज᳚म् । द॒धा॒ति॒ । पू॒र्णे इति॑ । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । पू॒र्णे इति॑ । ए॒व । ए॒न॒म् ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 5 #
TS 5.2.7.5 TS 5.2.7.5
म॒मुष्मि॑न् ॅलो॒क उप॑तिष्ठेते वि॒राज्य॒ग्निश्चे॑त॒व्य॑ इत्या॑हुः॒ स्रुग्वै वि॒राड्यथ् स्रुचा॑वुप॒दधा॑ति वि॒राज्ये॒वाग्निं चि॑नुते यज्ञ्मु॒खेय॑ज्ञ्मुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञ्ꣳ रक्षाꣳ॑सि जिघाꣳसन्ति यज्ञ्मु॒खꣳ रु॒क्मो यद्-रु॒क्मं ॅव्या॑घा॒रय॑ति यज्ञ्मु॒खादे॒व रक्षाꣳ॒॒स्यप॑ हन्ति प॒ञ्चभि॒व्या घा॑रयति॒ पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो यावा॑ने॒व य॒ज्ञ्स्तस्मा॒द्-रक्षाꣳ॒॒स्यप॑ हन्त्यक्ष्ण॒याव्या घा॑रयति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या ( ) प॒शवोऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥
पदपाठः (Word-by-word)
अ॒मुष्मिन्न्॑ । लो॒के । उपेति॑ । ति॒ष्ठे॒ते॒ इति॑ । वि॒राजीति॑ वि - राजि॑ । अ॒ग्निः । चे॒त॒व्यः॑ । इति॑ । आ॒हुः॒ । स्रुक् । वै । वि॒राडिति॑ वि-राट् । यत् । स्रुचौ᳚ । उ॒प॒दधा॒तीत्यु॑प - दधा॑ति । वि॒राजीति॑ वि - राजि॑ । ए॒व । अ॒ग्निम् । चि॒नु॒ते॒ । य॒ज्ञ्॒मु॒खे य॑ज्ञ्मुख॒ इति॑ यज्ञ्मु॒खे-य॒ज्ञ्॒मु॒खे॒ । वै । क्रि॒यमा॑णे । य॒ज्ञ्म् । रक्षाꣳ॑सि । जि॒घाꣳ॒॒स॒न्ति॒ । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । रु॒क्मः । यत् । रु॒क्मम् । व्या॒घा॒रय॒तीति॑ वि - आ॒घा॒रय॑ति । य॒ज्ञ्॒मु॒खादिति॑ यज्ञ् - मु॒खात् । ए॒व । रक्षाꣳ॑सि । अपेति॑ । ह॒न्ति॒ । प॒ञ्चभि॒रिति॑ प॒ञ्च - भिः॒ । व्याघा॑रय॒तीति॑ वि - आघा॑रयति । पाङ्क्तः॑ । य॒ज्ञ्ः । यावान्॑ । ए॒व । य॒ज्ञ्ः । तस्मा᳚त् । रक्षाꣳ॑सि । अपेति॑ । ह॒न्ति॒ । अ॒क्ष्ण॒या । व्याघा॑रय॒तीति॑ वि - आघा॑रयति । तस्मा᳚त् । अ॒क्ष्ण॒या ( ) । प॒शवः॑ । अङ्गा॑नि । प्रेति॑ । ह॒र॒न्ति॒ । प्रति॑ष्ठित्या॒ इति॒ प्रति॑ - स्थि॒त्यै॒ ॥
पदसंख्या: 55