अनुवाकः 4 TS 5.3.4

(A4)

(वै ज॒नित्रं॑ - पञ्चद॒शो - ऽदि॑त्यै भा॒गो - वै ध॒र्त्रः - स॒माव॑द्वीर्यै-वि॒धा-ततो॒ वा इ॒दं - चतु॑र्दश च )

अनुवाकः 4 - Complete Audio

TS 5.3.4 - स्वरानुगामी

0:00 0:00
PS1.1 अ॒ग्नेर्भा॒गो॑ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञ्मु॒खं
PS1.2 ॅवा अ॒ग्निर्य॑ज्ञ्मु॒खं दी॒क्षा य॑ज्ञ्मु॒खं
PS1.3 ब्रह्म॑ यज्ञ्मु॒खं त्रि॒वृद्-य॑ज्ञ्मु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि
PS1.4 या॑तयति नृ॒चक्ष॑सां भा॒गो॑ऽसीति॑ दक्षिण॒तः
PS1.5 शु॑श्रु॒वाꣳसो॒ वै नृ॒चक्ष॒सोऽन्नं॑ धा॒ता
PS1.6 जा॒तायै॒वास्मा॒ अन्न॒मपि॑ दधाति॒ तस्मा᳚ज्जा॒तोऽन्न॑मत्ति
PS1.7 ज॒नित्रꣳ॑ स्पृ॒तꣳ स॑प्तद॒शः स्तोम॒
PS1.8 इत्या॒हाऽन्नं॒ ॅवै ज॒नित्र॒ -
PS1.9 [ ]
PS2.1 -मन्नꣳ॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒
PS2.2 तस्मा॒द् दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यते मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑ऽसीति॑
PS2.3 प॒श्चात् प्रा॒णो वै मि॒त्रो॑ऽपा॒नो
PS2.4 वरु॑णः प्राणापा॒नावे॒वास्मि॑न् दधाति दि॒वो
PS2.5 वृ॒ष्टिर्वाताः᳚ स्पृ॒ता ए॑कविꣳ॒॒शः स्तोम॒
PS2.6 इत्या॑ह प्रति॒ष्ठा वा ए॑कविꣳ॒॒शः
PS2.7 प्रति॑ष्ठित्या॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑ऽसीत्यु॑त्तर॒त ओजो॒
PS2.8 वा इन्द्र॒ ओजो॒ विष्णु॒रोजः॑
PS2.9 क्ष॒त्रमोजः॑ पञ्चद॒श - [
PS2.10 ]
PS3.1 ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी
PS3.2 ज॑यति॒ वसू॑नां भा॒गो॑ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑
PS3.3 दधाति यज्ञ्मु॒खं ॅवै वस॑वो
PS3.4 यज्ञ्मु॒खꣳ रु॒द्रा य॑ज्ञ्मु॒खं च॑तुर्विꣳ॒॒शो
PS3.5 य॑ज्ञ्मु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयत्यादि॒त्यानां᳚ भा॒गो॑ऽसीति॑
PS3.6 दक्षिण॒तोऽन्नं॒ ॅवा आ॑दि॒त्या अन्नं॑
PS3.7 म॒रुतोऽन्नं॒ गर्भा॒ अन्नं॑ पञ्चविꣳ॒॒शोऽन्न॑मे॒व
PS3.8 द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒द् दक्षि॑णे॒नाऽन्न॑मद्य॒ते
PS3.9 ऽदि॑त्यै भा॒गो॑ - [
PS3.10 ]
PS4.1 ऽसीति॑ प॒श्चात् प्र॑ति॒ष्ठा वा
PS4.2 अदि॑तिः प्रति॒ष्ठा पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा
PS4.3 त्रि॑ण॒वः प्रति॑ष्ठित्यै दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑ऽ
PS4.4 सीत्यु॑त्तर॒तो ब्रह्म॒ वै दे॒वः
PS4.5 स॑वि॒ता ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑ चतुष्टो॒मो
PS4.6 ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒दुत्त॒रोऽर्द्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑रः
PS4.7 सावि॒त्रव॑ती भवति॒ प्रसू᳚त्यै॒ तस्मा᳚द्
PS4.8 ब्राह्म॒णाना॒मुदी॑ची स॒निः प्रसू॑ता ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒म
PS4.9 इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञ्मु॒खं
PS4.10 ॅवै ध॒र्त्रो - [
PS4.11 ]
PS5.1 य॑ज्ञ्मु॒खं च॑तुष्टो॒मो य॑ज्ञ्मु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि
PS5.2 या॑तयति॒ यावा॑नां भा॒गो॑ऽसीति॑ दक्षिण॒तो
PS5.3 मासा॒ वै यावा॑ अर्द्धमा॒सा
PS5.4 अया॑वा॒-स्तस्मा᳚द्-दक्षि॒णावृ॑तो॒ मासा॒ अन्नं॒ ॅवै
PS5.5 यावा॒ अन्नं॑ प्र॒जा अन्न॑मे॒व
PS5.6 द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒द् दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यत
PS5.7 ऋभू॒णां भा॒गो॑ऽसीति॑ प॒श्चात् प्रति॑ष्ठित्यै
PS5.8 विव॒र्तो᳚ ऽष्टाचत्वारिꣳ॒॒श इत्यु॑त्तर॒तो॑ऽनयो᳚र्लो॒कयोः᳚ सवीर्य॒त्वाय॒
PS5.9 तस्मा॑दि॒मौ लो॒कौ स॒माव॑द्-वीर्यौ॒ -
PS5.10 [ ]
PS6.1 यस्य॒ मुख्य॑वतीः पु॒रस्ता॑दुपधी॒यन्ते॒ मुख्य॑
PS6.2 ए॒व भ॑व॒त्याऽस्य॒ मुख्यो॑ जायते॒
PS6.3 यस्या-न्न॑वती - र्दक्षिण॒तो-ऽत्त्यन्न॒माऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒
PS6.4 यस्य॑ प्रति॒ष्ठाव॑तीः प॒श्चात् प्रत्ये॒व
PS6.5 ति॑ष्ठति॒ यस्यौज॑स्वतीरुत्तर॒त ओ॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒त्याऽस्यौ॑ज॒स्वी
PS6.6 जा॑यते॒ ऽर्को वा ए॒ष
PS6.7 यद॒ग्निस्तस्यै॒तदे॒व स्तो॒त्रमे॒तच्छ॒स्त्रं ॅयदे॒षा वि॒धा
PS6.8 - [ ]
PS7.1 वि॑धी॒यते॒ऽर्क ए॒व तद॒र्क्य॑मनु॒ वि
PS7.2 धी॑य॒ते ऽत्त्यन्न॒माऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्यै॒षा
PS7.3 वि॒धा वि॑धी॒यते॒ य उ॑
PS7.4 चैनामे॒वं ॅवेद॒ सृष्टी॒रुप॑ दधाति
PS7.5 यथासृ॒ष्टमे॒वाव॑ रुन्धे॒ न वा
PS7.6 इ॒दं दिवा॒ न नक्त॑मासी॒दव्या॑वृत्तं॒
PS7.7 ते दे॒वा ए॒ता व्यु॑ष्टीरपश्य॒न्
PS7.8 ता उपा॑दधत॒ ततो॒ वा
PS7.9 इ॒दं ( ) ॅव्यौ᳚च्छ॒द्-यस्यै॒ता
PS7.10 उ॑पधी॒यन्ते॒ व्ये॑वास्मा॑ उच्छ॒त्यथो॒ तम॑
PS7.11 ए॒वाप॑हते
PS7.12 श्पेचिअल् खोर्वै fओर् अनुवाकम्(अ॒ग्ने
PS7.13 - र्नृ॒चक्ष॑सां - ज॒नित्रं॑
PS7.14 - मि॒त्र - स्येन्द्र॑स्य॒
PS7.15 -वसू॑ना - मादि॒त्याना॒ -
PS7.16 मदि॑त्यै - दे॒वस्य॑ सवि॒तुः
PS7.17 - सा॑वि॒त्रव॑ती - ध॒र्त्रो
PS7.18 - यावा॑ना-मृभू॒णां - ॅवि॑व॒र्त
PS7.19 - श्चतु॑र्दश)

Report Timing Issue

Report timing issue for this location?

पञ्चशत् 1 #
TS 5.3.4.1 TS 5.3.4.1
अ॒ग्नेर्भा॒गो॑ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञ्मु॒खं ॅवा अ॒ग्निर्य॑ज्ञ्मु॒खं दी॒क्षा य॑ज्ञ्मु॒खं ब्रह्म॑ यज्ञ्मु॒खं त्रि॒वृद्-य॑ज्ञ्मु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति नृ॒चक्ष॑सां भा॒गो॑ऽसीति॑ दक्षिण॒तः शु॑श्रु॒वाꣳसो॒ वै नृ॒चक्ष॒सोऽन्नं॑ धा॒ता जा॒तायै॒वास्मा॒ अन्न॒मपि॑ दधाति॒ तस्मा᳚ज्जा॒तोऽन्न॑मत्ति ज॒नित्रꣳ॑ स्पृ॒तꣳ स॑प्तद॒शः स्तोम॒ इत्या॒हाऽन्नं॒ ॅवै ज॒नित्र॒ - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
अ॒ग्नेः । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । पु॒रस्ता᳚त् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । वै । अ॒ग्निः । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ्-मु॒खम् । दी॒क्षा । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । ब्रह्म॑ । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । त्रि॒वृदिति॑ त्रि - वृत् । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ्-मु॒खम् । ए॒व । पु॒रस्ता᳚त् । वीति॑ । या॒त॒य॒ति॒ । नृ॒चक्ष॑सा॒मिति॑ नृ - चक्ष॑साम् । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । द॒क्षि॒ण॒तः । शु॒श्रु॒वाꣳसः॑ । वै । नृ॒चक्ष॑स॒ इति॑ नृ - चक्ष॑सः । अन्न᳚म् । धा॒ता । जा॒ताय॑ । ए॒व । अ॒स्मै॒ । अन्न᳚म् । अपीति॑ । द॒धा॒ति॒ । तस्मा᳚त् । जा॒तः । अन्न᳚म् । अ॒त्ति॒ । ज॒नित्र᳚म् । स्पृ॒तम् । स॒प्त॒द॒श इति॑ सप्त - द॒शः । स्तोमः॑ । इति॑ । आ॒ह॒ । अन्न᳚म् । वै । ज॒नित्र᳚म् ।
पदसंख्या: 50
भट्टभास्करभाष्यम् (Bhatta Bhaskara Commentary)
1 अग्नेर्भागोसीत्यादि ॥ अग्निदीक्षामन्त्रः । त्रिवृतां यज्ञमुखत्वं आरम्भभावित्वात् । यज्ञमुखमेवेत्यादि । गतम् ॥
2 शुश्रुवांस इति ॥ श्रुताध्ययनसम्पन्नाः शश्रुवांसः । ते चान्नवन्तः अन्नं धाता धारकत्वात् । जातायैव जन्मकाल एव जातमात्र एव अन्नजन्महेतुः सप्तदशोऽन्नस्य साधनम् ॥
3 प्राणो वा इत्यादि ॥ गतम् ॥
4 ब्रह्मेन्द्रविष्णुक्षत्रपञ्चदशा ओजोबलहेतवः । गतमन्यत् ॥
5 वसुरुद्रचतुर्विंशानां यज्ञमुखत्वं प्रधानसाधनत्वात् मुख्यत्वात् ॥
6 आदित्यमरुत्पञ्चविंशानां यज्ञद्वारेणन्नसाधनत्वं गर्भा अप्यन्न-

साधकाः ॥

7 अदितिपूषत्रिणवाश्च यज्ञद्वारेण प्रतिष्ठाहेतवः ॥
8 सवितृबृहस्पतिचतुष्टोमानां बृहत्वाद्ब्रह्मत्वम् । ब्रह्मवर्चसितरः

प्रवृद्धसम्भाव्यफलत्वादुज्ज्वलतर इतरस्मात् ॥

9 सावित्रवतीति ॥ सावित्रेणानेन मन्त्रेण तद्वती । तस्माद्ब्राह्मणानामुत्तरस्यां दिशि सनिर्याच्ञा तया प्रशस्ततया । 'अनिगन्तोञ्चतौ' इति उदीचीशब्दे गतेः प्रकृतिस्वरत्वम् । प्रसूतेत्यत्र 'गतिरनन्तरः' इति ॥
10 धर्त्रः धारयिता अग्निष्टोमः स यज्ञानां मुखं चतुष्टोमो वा समष्टिस्तोत्रीयः स्तोमः । तस्य यज्ञमुखत्वं यज्ञमुखभूतत्रिवृदात्मकत्वात् । चत्वारः स्तोमाः परिमाणमस्येति आभिर्यज्ञसाध्यत्वम् । पूर्ववत् 'द्विगोः' इति लुकि, 'स्तोमे डविधिः' इति डः ॥
11 यावानामिति ॥ यावा यानशीलवान् । यातेरौणादिको वप्रत्ययः । नञिवयुक्तन्यायेन यावसदृशा अर्धमासा अयावा आगन्तारः तमनुगन्तारश्चेत्यर्थः । दक्षिणावृत इति व्याख्यातम् । अन्नस्य हेतवो यावा अयावाश्च प्रजाश्चान्नहेतुकाः ॥
12 प्रतिष्ठित्या इति ॥ प्राधान्यात् । सवीर्यत्वाय समानवीर्यत्वाय । इदमपि श्रुतिप्रामाण्यादेव । समावद्वीर्यौ समवीर्यौ । 'समादावतुप्' इति आवतुप्प्रत्ययः ॥
13 यस्येत्यादि ॥ मुखशब्देन या स्तुतिः तद्वत्यः पुरस्तादिष्टका उपधीयन्ते सप्त । अयं मुख्यो भवति । आजायते चास्य मुख्यः पुत्रः अन्नादः अन्नादनवान् । तेन सहासावन्नमत्ति । आजायते चास्यान्नादः पुत्रः ॥
14 प्रतिष्ठावतीः प्रतिस्थितिमत्यः सप्त । प्रतितिष्ठत्येवायम् ॥
15 यस्यौजस्वतीरिति ॥ वलार्थवादवत्यः सप्त । अयमोजस्वी भवति । आजायते चास्य ओनस्वी पुत्रः ॥
16 अर्क इति ॥ अर्चनीयो योऽग्निः स्तोत्रैः स्तोतव्यः शस्त्रैश्च शंसितव्यः तस्यास्य एतदेव स्तोत्रं एतदेव शस्त्रं यदेषा विधा विधीयते यथोक्तमुख्यवत्याद्युपधानप्रकारः क्रियते । तदेतमर्क्यं अर्चनीयं अनु अग्निमुद्दिश्य तस्यार्के अर्चनार्थं एषा विधा विधीयते । 'चजोः कुधिण्यतोः' इति कुत्वम्, उभयत्र ॥
17 अथास्या विधायाः फलमाह - अत्तीत्यादि ॥ यस्य यजमानस्यैषा विधा विधीयते । यश्चाप्येनां विधां उपधानविधां वेदेति ॥
18 सृष्टीरिति ॥ 'एकयाऽस्तुवत' इत्याद्याः सप्तदश । चतस्रो दक्षिणेंस उपदधाति । अथ तिस्रः । अथ चतस्रो दक्षिणादंसात् दक्षिणां श्रोणिं अभ्यायातयति । यथा सृष्टमिति । यथा वै मन्त्रेषु सृष्टिमत्तया सृष्टं प्रजादिकं तदेव फलं अवरुन्धे ॥
19 न वा इत्यादि ॥ व्युष्टीनां विधिः । इदं सर्वं अव्यावृत्तं अविभक्तरूपमेवासीत् । न वै तदनीं दिवाऽऽसीत्, न च नक्तमासीत्, एकरूपमन्धतमसमिवाभवत् । देवानामस्तित्वात् तेषां व्यामोहमात्रमिदं, न विश्वविलय इत्येके । देवात्मानोपि विश्वविलये विद्यन्ते नित्यत्वादित्यन्ये । ते देवा इत्यादि । 'इयमेव सा या' इत्यादयो व्युष्टयः पञ्चदश, तिस्रः तिस्रो दिक्षु तिस्रो मध्ये व्युष्टिभिश्चितिरवाप्यते । व्यौच्छदिति । अपहततमस्कं विभातमासीत् । उच्छी विवासे । व्येवास्मा इति । सर्वदा अस्य विभात मेव भवति । व्यावृत्तमेव सर्वं भासते । अथो अपि च तमस्सदृशं एतं सर्वं पापं हन्त्येव । व्यत्ययेनात्मनेपदम् ॥
इति पञ्चमे तृतीये चतुर्थोनुवाकः
पञ्चशत् 2 #
TS 5.3.4.2 TS 5.3.4.2
-मन्नꣳ॑ सप्तद॒शो-ऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒द् दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यते मि॒त्रस्य॑ भा॒गो॑ऽसीति॑ प॒श्चात् प्रा॒णो वै मि॒त्रो॑ऽपा॒नो वरु॑णः प्राणापा॒नावे॒वास्मि॑न् दधाति दि॒वो वृ॒ष्टिर्वाताः᳚ स्पृ॒ता ए॑कविꣳ॒॒शः स्तोम॒ इत्या॑ह प्रति॒ष्ठा वा ए॑कविꣳ॒॒शः प्रति॑ष्ठित्या॒ इन्द्र॑स्य भा॒गो॑ऽसीत्यु॑त्तर॒त ओजो॒ वा इन्द्र॒ ओजो॒ विष्णु॒रोजः॑ क्ष॒त्रमोजः॑ पञ्चद॒श - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
अन्न᳚म् । स॒प्त॒द॒श इति॑ सप्त - द॒शः । अन्न᳚म् । ए॒व । द॒क्षि॒ण॒तः । ध॒त्ते॒ । तस्मा᳚त् । दक्षि॑णेन । अन्न᳚म् । अ॒द्य॒ते॒ । मि॒त्रस्य॑ । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । प॒श्चात् । प्रा॒ण इति॑ प्र - अ॒नः । वै । मि॒त्रः । अ॒पा॒न इत्य॑प - अ॒नः । वरु॑णः । प्रा॒णा॒पा॒नाविति॑ प्राण - अ॒पा॒नौ । ए॒व । अ॒स्मि॒न्न् । द॒धा॒ति॒ । दि॒वः । वृ॒ष्टिः । वाताः᳚ । स्पृ॒ताः । ए॒क॒विꣳ॒॒श इत्ये॑क - विꣳ॒॒शः । स्तोमः॑ । इति॑ । आ॒ह॒ । प्र॒ति॒ष्ठेति॑ प्रति - स्था । वै । ए॒क॒विꣳ॒॒श इत्ये॑क - विꣳ॒॒शः । प्रति॑ष्ठित्या॒ इति॒ प्रति॑-स्थि॒त्यै॒ । इन्द्र॑स्य । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त् - त॒र॒तः । ओजः॑ । वै । इन्द्रः॑ । ओजः॑ । विष्णुः॑ । ओजः॑ । क्ष॒त्रम् । ओजः॑ । प॒ञ्च॒द॒श इति॑ पञ्च - द॒शः ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 3 #
TS 5.3.4.3 TS 5.3.4.3
ओज॑ ए॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॑दुत्तरतो-ऽभिप्रया॒यी ज॑यति॒ वसू॑नां भा॒गो॑ऽसीति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञ्मु॒खं ॅवै वस॑वो यज्ञ्मु॒खꣳ रु॒द्रा य॑ज्ञ्मु॒खं च॑तुर्विꣳ॒॒शो य॑ज्ञ्मु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयत्यादि॒त्यानां᳚ भा॒गो॑ऽसीति॑ दक्षिण॒तोऽन्नं॒ ॅवा आ॑दि॒त्या अन्नं॑ म॒रुतोऽन्नं॒ गर्भा॒ अन्नं॑ पञ्चविꣳ॒॒शोऽन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒द् दक्षि॑णे॒नाऽन्न॑मद्य॒ते ऽदि॑त्यै भा॒गो॑ - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
ओजः॑ । ए॒व । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त् - त॒र॒तः । ध॒त्ते॒ । तस्मा᳚त् । उ॒त्त॒र॒तो॒ऽभि॒प्र॒या॒यीत्यु॑त्तरतः-अ॒भि॒प्र॒या॒यी । ज॒य॒ति॒ । वसू॑नाम् । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । पु॒रस्ता᳚त् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ्-मु॒खम् । वै । वस॑वः । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । रु॒द्राः । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । च॒तु॒र्विꣳ॒॒श इति॑ चतुः - विꣳ॒॒शः । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । ए॒व । पु॒रस्ता᳚त् । वीति॑ । या॒त॒य॒ति॒ । आ॒दि॒त्याना᳚म् । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । द॒क्षि॒ण॒तः । अन्न᳚म् । वै । आ॒दि॒त्याः । अन्न᳚म् । म॒रुतः॑ । अन्न᳚म् । गर्भाः᳚ । अन्न᳚म् । प॒ञ्च॒विꣳ॒॒श इति॑ पञ्च - विꣳ॒॒शः । अन्न᳚म् । ए॒व । द॒क्षि॒ण॒तः । ध॒त्ते॒ । तस्मा᳚त् । दक्षि॑णेन । अन्न᳚म् । अ॒द्य॒ते॒ । अदि॑त्यै । भा॒गः ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 4 #
TS 5.3.4.4 TS 5.3.4.4
ऽसीति॑ प॒श्चात् प्र॑ति॒ष्ठा वा अदि॑तिः प्रति॒ष्ठा पू॒षा प्र॑ति॒ष्ठा त्रि॑ण॒वः प्रति॑ष्ठित्यै दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒गो॑ऽ सीत्यु॑त्तर॒तो ब्रह्म॒ वै दे॒वः स॑वि॒ता ब्रह्म॒ बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑ चतुष्टो॒मो ब्र॑ह्मवर्च॒समे॒वोत्त॑र॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒दुत्त॒रोऽर्द्धो᳚ ब्रह्मवर्च॒सित॑रः सावि॒त्रव॑ती भवति॒ प्रसू᳚त्यै॒ तस्मा᳚द् ब्राह्म॒णाना॒मुदी॑ची स॒निः प्रसू॑ता ध॒र्त्रश्च॑तुष्टो॒म इति॑ पु॒रस्ता॒दुप॑ दधाति यज्ञ्मु॒खं ॅवै ध॒र्त्रो - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
अ॒सि॒ । इति॑ । प॒श्चात् । प्र॒ति॒ष्ठेति॑ प्रति - स्था । वै । अदि॑तिः । प्र॒ति॒ष्ठेति॑ प्रति - स्था । पू॒षा । प्र॒ति॒ष्ठेति॑ प्रति - स्था । त्रि॒ण॒व इति॑ त्रि - न॒वः । प्रति॑ष्ठित्या॒ इति॒ प्रति॑-स्थि॒त्यै॒ । दे॒वस्य॑ । स॒वि॒तुः । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त् - त॒र॒तः । ब्रह्म॑ । वै । दे॒वः । स॒वि॒ता । ब्रह्म॑ । बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑ । च॒तु॒ष्टो॒म इति॑ चतुः - स्तो॒मः । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒समिति॑ ब्रह्म - व॒र्च॒सम् । ए॒व । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त् - त॒र॒तः । ध॒त्ते॒ । तस्मा᳚त् । उत्त॑र॒ इत्युत् - त॒रः॒ । अद्‌र्धः॑ । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सित॑र॒ इति॑ ब्रह्मवर्च॒सि - त॒रः॒ । सा॒वि॒त्रव॒तीति॑ सावि॒त्र - व॒ती॒ । भ॒व॒ति॒ । प्रसू᳚त्या॒ इति॒ प्र - सू॒त्यै॒ । तस्मा᳚त् । ब्रा॒ह्म॒णाना᳚म् । उदी॑ची । स॒निः । प्रसू॒तेति॒ प्र - सू॒ता॒ । ध॒र्त्रः । च॒तु॒ष्टो॒म इति॑ चतुः - स्तो॒मः । इति॑ । पु॒रस्ता᳚त् । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । वै । ध॒र्त्रः ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 5 #
TS 5.3.4.5 TS 5.3.4.5
य॑ज्ञ्मु॒खं च॑तुष्टो॒मो य॑ज्ञ्मु॒खमे॒व पु॒रस्ता॒द्वि या॑तयति॒ यावा॑नां भा॒गो॑ऽसीति॑ दक्षिण॒तो मासा॒ वै यावा॑ अर्द्धमा॒सा अया॑वा॒-स्तस्मा᳚द्-दक्षि॒णावृ॑तो॒ मासा॒ अन्नं॒ ॅवै यावा॒ अन्नं॑ प्र॒जा अन्न॑मे॒व द॑क्षिण॒तो ध॑त्ते॒ तस्मा॒द् दक्षि॑णे॒ना-न्न॑मद्यत ऋभू॒णां भा॒गो॑ऽसीति॑ प॒श्चात् प्रति॑ष्ठित्यै विव॒र्तो᳚ ऽष्टाचत्वारिꣳ॒॒श इत्यु॑त्तर॒तो॑ऽनयो᳚र्लो॒कयोः᳚ सवीर्य॒त्वाय॒ तस्मा॑दि॒मौ लो॒कौ स॒माव॑द्-वीर्यौ॒ - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । च॒तु॒ष्टो॒म इति॑ चतुः - स्तो॒मः । य॒ज्ञ्॒मु॒खमिति॑ यज्ञ् - मु॒खम् । ए॒व । पु॒रस्ता᳚त् । वीति॑ । या॒त॒य॒ति॒ । यावा॑नाम् । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । द॒क्षि॒ण॒तः । मासाः᳚ । वै । यावाः᳚ । अ॒द्‌र्ध॒मा॒सा इत्य॑द्‌र्ध - मा॒साः । अया॑वाः । तस्मा᳚त् । द॒क्षि॒णावृ॑त॒ इति॑ दक्षि॒णा - आ॒वृ॒तः॒ । मासाः᳚ । अन्न᳚म् । वै । यावाः᳚ । अन्न᳚म् । प्र॒जा इति॑ प्र - जाः । अन्न᳚म् । ए॒व । द॒क्षि॒ण॒तः । ध॒त्ते॒ । तस्मा᳚त् । दक्षि॑णेन । अन्न᳚म् । अ॒द्य॒ते॒ । ऋ॒भू॒णाम् । भा॒गः । अ॒सि॒ । इति॑ । प॒श्चात् । प्रति॑ष्ठित्या॒ इति॒ प्रति॑ - स्थि॒त्यै॒ । वि॒व॒र्त इति॑ वि - व॒र्तः । अ॒ष्टा॒च॒त्वा॒रिꣳ॒॒श इत्य॑ष्टा-च॒त्वा॒रिꣳ॒॒शः । इति॑ । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त्-त॒र॒तः । अ॒नयोः᳚ । लो॒कयोः᳚ । स॒वी॒र्य॒त्वायेति॑ सवीर्य - त्वाय॑ । तस्मा᳚त् । इ॒मौ । लो॒कौ । स॒माव॑द्वीर्या॒विति॑ स॒माव॑त् - वी॒र्यौ॒ ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 6 #
TS 5.3.4.6 TS 5.3.4.6
यस्य॒ मुख्य॑वतीः पु॒रस्ता॑दुपधी॒यन्ते॒ मुख्य॑ ए॒व भ॑व॒त्याऽस्य॒ मुख्यो॑ जायते॒ यस्या-न्न॑वती - र्दक्षिण॒तो-ऽत्त्यन्न॒माऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्य॑ प्रति॒ष्ठाव॑तीः प॒श्चात् प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यस्यौज॑स्वतीरुत्तर॒त ओ॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒त्याऽस्यौ॑ज॒स्वी जा॑यते॒ ऽर्को वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यै॒तदे॒व स्तो॒त्रमे॒तच्छ॒स्त्रं ॅयदे॒षा वि॒धा - [ ]
पदपाठः (Word-by-word)
यस्य॑ । मुख्य॑वती॒रिति॒ मुख्य॑ - व॒तीः॒ । पु॒रस्ता᳚त् । उ॒प॒धी॒यन्त॒ इत्यु॑प - धी॒यन्ते᳚ । मुख्यः॑ । ए॒व । भ॒व॒ति॒ । एति॑ । अ॒स्य॒ । मुख्यः॑ । जा॒य॒ते॒ । यस्य॑ । अन्न॑वती॒रित्यन्न॑ - व॒तीः॒ । द॒क्षि॒ण॒तः । अत्ति॑ । अन्न᳚म् । एति॑ । अ॒स्य॒ । अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः । जा॒य॒ते॒ । यस्य॑ । प्र॒ति॒ष्ठाव॑ती॒रिति॑ प्रति॒ष्ठा - व॒तीः॒ । प॒श्चात् । प्रतीति॑ । ए॒व । ति॒ष्ठ॒ति॒ । यस्य॑ । ओज॑स्वतीः । उ॒त्त॒र॒त इत्यु॑त् - त॒र॒तः । ओ॒ज॒स्वी । ए॒व । भ॒व॒ति॒ । एति॑ । अ॒स्य॒ । ओ॒ज॒स्वी । जा॒य॒ते॒ । अ॒र्कः । वै । ए॒षः । यत् । अ॒ग्निः । तस्य॑ । ए॒तत् । ए॒व । स्तो॒त्रम् । ए॒तत् । श॒स्त्रम् । यत् । ए॒षा । वि॒धेति॑ वि - धा ।
पदसंख्या: 50
पञ्चशत् 7 #
TS 5.3.4.7 TS 5.3.4.7
वि॑धी॒यते॒ऽर्क ए॒व तद॒र्क्य॑मनु॒ वि धी॑य॒ते ऽत्त्यन्न॒माऽस्या᳚न्ना॒दो जा॑यते॒ यस्यै॒षा वि॒धा वि॑धी॒यते॒ य उ॑ चैनामे॒वं ॅवेद॒ सृष्टी॒रुप॑ दधाति यथासृ॒ष्टमे॒वाव॑ रुन्धे॒ न वा इ॒दं दिवा॒ न नक्त॑मासी॒दव्या॑वृत्तं॒ ते दे॒वा ए॒ता व्यु॑ष्टीरपश्य॒न् ता उपा॑दधत॒ ततो॒ वा इ॒दं ( ) ॅव्यौ᳚च्छ॒द्-यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ व्ये॑वास्मा॑ उच्छ॒त्यथो॒ तम॑ ए॒वाप॑हते ॥श्पेचिअल् खोर्वै fओर् अनुवाकम्(अ॒ग्ने - र्नृ॒चक्ष॑सां - ज॒नित्रं॑ - मि॒त्र - स्येन्द्र॑स्य॒ -वसू॑ना - मादि॒त्याना॒ - मदि॑त्यै - दे॒वस्य॑ सवि॒तुः - सा॑वि॒त्रव॑ती - ध॒र्त्रो - यावा॑ना-मृभू॒णां - ॅवि॑व॒र्त - श्चतु॑र्दश)
पदपाठः (Word-by-word)
वि॒धी॒यत॒ इति॑ वि - धी॒यते᳚ । अ॒र्के । ए॒व । तत् । अ॒र्क्य᳚म् । अनु॑ । वीति॑ । धी॒य॒ते॒ । अत्ति॑ । अन्न᳚म् । एति॑ । अ॒स्य॒ । अ॒न्ना॒द इत्य॑न्न - अ॒दः । जा॒य॒ते॒ । यस्य॑ । ए॒षा । वि॒धेति॑ वि - धा । वि॒धी॒यत॒ इति॑ वि - धी॒यते᳚ । यः । उ॒ । च॒ । ए॒ना॒म् । ए॒वम् । वेद॑ । सृष्टीः᳚ । उपेति॑ । द॒धा॒ति॒ । य॒था॒सृ॒ष्टमिति॑ यथा - सृ॒ष्टम् । ए॒व । अवेति॑ । रु॒न्धे॒ । न । वै । इ॒दम् । दिवा᳚ । न । नक्त᳚म् । आ॒सी॒त् । अव्या॑वृत्त॒मित्यवि॑ - आ॒वृ॒त्त॒म् । ते । दे॒वाः । ए॒ताः । व्यु॑ष्टी॒रिति॒ वि - उ॒ष्टीः॒ । अ॒प॒श्य॒न्न् । ताः । उपेति॑ । अ॒द॒ध॒त॒ । ततः॑ । वै । इ॒दम् ( ) । वीति॑ । औ॒च्छ॒त् । यस्य॑ । ए॒ताः । उ॒प॒धी॒यन्त॒ इत्यु॑प - धी॒यन्ते᳚ । वीति॑ । ए॒व । अ॒स्मै॒ । उ॒च्छ॒ति॒ । अथो॒ इति॑ । तमः॑ । ए॒व । अपेति॑ । ह॒ते॒ ॥(अ॒ग्ने - र्नृ॒चक्ष॑सां - ज॒नित्रं॑ - मि॒त्र - स्येन्द्र॑स्य॒ -वसू॑ना - मादि॒त्याना॒ - मदि॑त्यै - दे॒वस्य॑ सवि॒तुः - सा॑वि॒त्रव॑ती - ध॒र्त्रो - यावा॑ना-मृभू॒णां - ॅवि॑व॒र्त - श्चतु॑र्दश)
पदसंख्या: 64